Açıq havada dincəlmək Skandinaviya mədəniyyətinin o qədər ayrılmaz hissəsidir ki, bəzi şirkətlər bunu hətta iş həftəsinin bir parçasına çeviriblər. Amma getdikcə daha rəqəmsal və qloballaşan dünyada bu həyat tərzi təhlükə altındadırmı?
Hava mənfi iki dərəcədir. Şaxta vurmuş otlar İsveçin paytaxtı Stokholmun texnologiya mərkəzi Kista yaxınlığındakı Ursvik meşəsindəki yürüş yollarını örtüb.
Ancaq soyuğa baxmayaraq, nahar fasiləsində meşədə gəzən və qaçan insanların sayı az deyil.
“Biz bunu bütün il boyu edirik. Bundan çox enerji alırsan,” — deyə “Perrigo” şirkətinin Skandinaviya ofisində çalışan alim Tina Holm bildirir. O, şirkətin qaçış klubunun üzvləri ilə birlikdə buradadır.
“İsveçdə bir söz var: ‘Pis hava yoxdur, sadəcə uyğun olmayan geyim var.’”
Qablaşdırma üzrə mütəxəssis və qaçış qrupunun təşkilatçısı Bo Valhund isə əlavə edir:
“Yaşıllığı, suyu və meşələri görə bilmək həyatımızın çox böyük hissəsidir. Bu, həm zehni, həm də fiziki gücümüzü artırır.”
Onların təbiət sevgisi skandinavların “friluftsliv” adlandırdığı anlayışın əsasını təşkil edir. Təxminən “açıq havada yaşamaq” mənasını verən bu ifadə 1850-ci illərdə norveçli dramaturq və şair Henrik Ibsen tərəfindən məşhurlaşdırılmışdı. O, bu termini insanın mənəvi və fiziki rifahı üçün təbiətdə vaxt keçirməsinin dəyərini təsvir etmək üçün işlədirdi.
Təbiətlə bağlı həyat tərzi
Bu gün İsveç, Norveç və Danimarkada “friluftsliv” anlayışı çox geniş məna daşıyır:
nahar fasiləsində meşədə qaçmaq,
işə velosipedlə getmək,
göl kənarında sauna etmək,
dağ evində dincəlmək,
hətta qar yağanda xizək sürərək işə getmək belə bu fəlsəfənin bir hissəsi sayılır.
Bu anlayış həm də “allmansrätten” — yəni “təbiətdə sərbəst dolaşmaq hüququ” ilə bağlıdır. Skandinaviya ölkələrində insanlar təbiətə və yerli sakinlərə hörmət etdikləri müddətdə demək olar ki, istənilən yerdə gəzişə və düşərgə qura bilərlər.
Şirkətlər də insanları çölə çıxmağa təşviq edir
Skandinaviyada bir çox iş yerləri əməkdaşları açıq havada vaxt keçirməyə həvəsləndirir.
Məsələn, “Perrigo” şirkətində işçilərin təqvimində hər çərşənbə 90 dəqiqəlik xüsusi vaxt ayrılır. Məcburi deyil, amma işçilərin çoxu bu vaxtı idman və ya təbiətdə gəzmək üçün istifadə edir.
Norveçin Oslo şəhərində yerləşən “Graphiq” dizayn agentliyi isə əməkdaşlarına iş saatlarını daha sərbəst planlaşdırmağa imkan verir.
Şirkətin həmtəsisçisi Jakob Palmers deyir:
“İnsanlar gün işığında təbiətə çıxa, hava qaralandan sonra işləyə bilərlər.”
Bəzi şirkətlər hətta açıq havada görüşlər keçirməyə başlayıb. İsveç və Finlandiyada isə işçilərin idman fəaliyyəti və ya velosipedlə işə getməsi üçün vergi güzəştləri tətbiq olunur.
Rəqəmsal dünya “friluftsliv”ə təsir edir
Buna baxmayaraq, Skandinaviyanın bu qədim həyat tərzi dəyişməyə başlayır.
İndi yüksək sürətli internet və mobil şəbəkə sayəsində insanlar təbiətdə olarkən belə iş mesajlarından və e-poçtlardan uzaq qala bilmirlər.
İsveçin ən böyük həmkarlar ittifaqı olan Unionen bildirir ki, getdikcə daha çox insan həftəsonları və tətildə belə işləmək məcburiyyətində qalır və bu da stress yaradır.
Təşkilatın rəhbərlərindən Peter Hellberg deyir:
“Əvvəllər sadəcə çıxıb təbiətə gedirdin. İndi isə düşünürəm ki, ‘cümə günü saat 5-də təbiətdə gəzməyə vaxt tapa bilərəmmi?’”
Gənc nəsil başqa yollar axtarır
Bəzi gənclər isə artıq klassik “friluftsliv” anlayışından uzaqlaşır.
İsveçli startap rəhbəri Hjalmar Nilssonne deyir:
“Biz uzun müddət kənddə sakit oturmaq istəmirik. Yeni yerlər görmək, insanlarla tanış olmaq və fərqli təcrübələr yaşamaq istəyirik.”
Onun sözlərinə görə, startap dünyasında meditasiya, səssiz retreatlər və hətta psixodelik təcrübələr istirahətin alternativ üsullarına çevrilir.
Statistikalar göstərir ki, gənclərin təbiətdə keçirdiyi vaxt son 30 ildə bir qədər azalıb. Amma açıq hava fəaliyyəti ilə bağlı məşhur bloq müəllifi Angeliqa Mejstedt hesab edir ki, rəqəmsal dünya əslində insanları yenidən təbiətə qaytara bilər.
“Ekran qarşısında nə qədər çox vaxt keçiririksə, bir o qədər təbiətə qayıtmağa ehtiyac duyuruq,” — deyə o bildirir.
O düşünür ki, texnologiya macəraları planlaşdırmağı asanlaşdırır və hətta foto çəkmək belə insanın təbiətlə əlaqəsini gücləndirə bilər.
“Friluftsliv” sadəcə təbiətdə gəzmək deyil — bu, həyatın ritmini yavaşlatmaq, nəfəs almaq və insanın özü ilə əlaqə qurması fəlsəfəsidir.
Skandinaviyada bu anlayış yüz illərdir yaşayır. Rəqəmsal dövr onu dəyişdirsə də, görünür insanlar yenə də yaşıllığa, sakitliyə və açıq havaya ehtiyac duyurlar.
Mənbə:BBC
Hazırladı:Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
