Pişiklər və itlər də polenə qarşı allergiyadan əziyyət çəkə bilər, lakin bunun diaqnozunun qoyulması uzun və mürəkkəb prosesdir.
Bütün həftə asqırırsınız, gözləriniz yaşarır. Allergiya mövsümü başlayıb. Amma əziyyət çəkən tək siz deyilsiniz. Ev heyvanınız da son vaxtlar qeyri-adi dərəcədə qaşınır, gecə boyu özünü qaşıyır, gözləri yaşarır və ifrazat yaranır. O da sizin qədər narahat görünür. Bəs pişiyiniz və ya itiniz də polendən əziyyət çəkə bilərmi?
Dördayaqlı dostlarımız da mövsümi allergiyalara tutulurlar. Lakin polen allergiyası mümkün səbəblərdən yalnız biridir. Heyvanlarda çox müxtəlif allergiya növləri ola bilər və əsl səbəbi tapmaq bəzən çətin olur. Bununla belə, müasir baytarlıq üsulları diaqnozu əvvəlkindən daha asanlaşdırır.
Ev heyvanımda allergiya olduğunu göstərən əlamətlər hansılardır?
Allergiya immun sisteminin ətraf mühitdə olan müəyyən maddələrə həddindən artıq reaksiya verməsi nəticəsində yaranır. Bu maddə havadakı polen, illərdir istifadə olunan bir ətir və ya başqa hər hansı allergen ola bilər.
İnsanlarda allergiya əsasən asqırma və burun axması ilə özünü göstərsə də, pişik və itlərdə bu əlamətlər daha az müşahidə olunur. Onlarda gözlərdən ifrazat gəlməsi və burun axması ola bilər. Pişiklərdə astma, itlərdə isə qulaq infeksiyaları və başı tez-tez silkələmə halları görünə bilər. Lakin allergiyalar ən çox dəri problemləri şəklində özünü büruzə verir.
Davamlı qaşınma heyvanın pəncələrini və ya bədəninin digər hissələrini daim yalamasına, çeynəməsinə və dişləməsinə səbəb olur. Nəticədə dəridə qızarmış və iltihablı sahələr – “isti nöqtələr” (hot spots) yaranır. ABŞ-dakı Cornell University College of Veterinary Medicine-in baytar həkimi Brian Collins bildirir ki, bu sahələr bir neçə saat ərzində ciddi yaralara çevrilə bilər. Vaxtında müdaxilə olunmasa, bakteriyalar və maya göbələkləri həmin nahiyələrdə ağrılı infeksiyalar yarada bilər.
Bu, mütləq allergiyadırmı?
Xeyr.
İnsanların allergiyası ola bilən demək olar ki, hər şey heyvanlarda da allergiya yarada bilər: polen, otlar, zərərvericilər, qidalar, toz gənələri və ya müxtəlif ətirlər.
Sosial şəbəkələrdə reklam olunan və allergiyanın səbəbini müəyyən etdiyini iddia edən ev heyvanları üçün testlərə inanmaq düzgün deyil. Jacqueline Boyd, Nottingham Trent University-nin müəllimi, bu testlərin etibarsız olduğunu vurğulayır. Hətta aparılmış bir sınaqda həmin testlər yumşaq oyuncaqdan götürülmüş tüklərdə də eyni nəticəni göstərib.
Mütəxəssislər həmçinin xəbərdarlıq edir ki, öz dərman qutunuzdakı antihistamin preparatlarını heyvana vermək olmaz. Çünki allergiyaya bənzəyən hər əlamətin səbəbi allergiya olmur.
Brian Collins bildirir ki, ilk növbədə dəri infeksiyası ehtimalı araşdırılır. Müalicədən sonra qaşınma keçərsə, problemin səbəbi məlum olur.
Növbəti mərhələdə gənə və birələr yoxlanılır. Bir çox sahibkar heyvanının birələrə qarşı müalicə olunduğunu desə də, birələr başqa ev heyvanlarında və ya evin müxtəlif yerlərində gizlənə bilər.
Jacqueline Boyd deyir ki, bu hal insanların düşündüyündən daha çox rast gəlinir. Bəzi birə növləri mövsümi olduğundan, onların yaratdığı problemlər bəzən səhvən polen allergiyası kimi qəbul edilir.
Nadir hallarda isə, xüsusilə yaşlı pişik və itlərdə dəri qaşınması xərçəng və ya maddələr mübadiləsi xəstəliklərinin əlaməti ola bilər.
Allergiya əlamətləri necə müalicə olunur?
Ən vacib addım heyvanın qaşınmasını azaltmaqdır.
Bunun üçün müxtəlif vasitələr mövcuddur:
İynələr
Ağızdan qəbul edilən dərmanlar
Xüsusi şampunlar
Spreylər
Əvvəllər allergiyalı heyvanlara əsasən steroid iynələri vurulurdu. Onlar təsirli olsa da, ciddi yan təsirlərə səbəb olurdu:
Həddindən artıq susuzluq
Tez-tez sidiyə çıxma
Çəki artımı
İmmunitetin zəifləməsi
Son illərdə isə daha hədəfli preparatlar hazırlanıb. Bu dərmanlar immun sistemini bütövlükdə dəyişdirmək əvəzinə, qaşınma və iltihaba səbəb olan mexanizmlərə təsir göstərir.
Ralf Müller, University of Munich-dən olan mütəxəssis bildirir ki, yeni preparatlar daha təsirli, daha az yan təsirli və itlərin təxminən 80 faizində uğurlu nəticə verir.
Lakin bütün heyvanlar bu müalicəyə cavab vermir. Təxminən 15 faiz itdə dərmanlar təsirsiz qalır. Bundan əlavə, dərmanların uzun müddət istifadə olunması tələb olunur və bəzi hallarda mövsümi allergiya zamanla ilboyu davam edən allergiyaya çevrilə bilər.
Allergiyanın səbəbi necə tapılır?
Baytar həkim heyvanın həyat tərzi və keçmiş sağlamlıq vəziyyəti barədə çoxlu suallar verir.
Mütəxəssislər sahiblərə “it gündəliyi” və ya “heyvan gündəliyi” aparmağı tövsiyə edirlər. Bu, əlamətlərin hansı aylarda gücləndiyini və ya hansı şəraitdə yarandığını müəyyən etməyə kömək edir.
Mövsümi dəyişikliklərlə əlaqəli əlamətlər adətən polen və ya digər mövsümi allergenləri göstərir. Daim davam edən problemlər isə qida və ya ətraf mühitdəki başqa amillərlə bağlı ola bilər.
Ralf Müller deyir:
“Allergiyası olan heyvanla olmayan heyvanı qəti şəkildə fərqləndirən tək bir test mövcud deyil.”
Dəqiq diaqnoz necə qoyulur?
Bu mərhələdə heyvan veterinar dermatoloqa göndərilir. Bu sahənin mütəxəssisləri az sayda olsa da, ən etibarlı üsullardan biri olan dəridaxili allergiya testini onlar həyata keçirirlər.
Test zamanı:
Heyvana sakitləşdirici verilir.
Dərinin kiçik hissəsi qırxılır.
Həmin nahiyədə tor şəkilli işarələr çəkilir.
Müxtəlif allergenlər dəri altına yeridilir.
Dermatoloq dərinin reaksiyasını müşahidə edir.
Beləliklə, heyvanın hansı maddələrə qarşı allergik olduğu müəyyən edilir və daha məqsədyönlü müalicə planı hazırlanır.
Mənbə:BBC
Hazırladı:Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
