Qədim praktikalara əsaslanan nəfəs (breathwork) elmi göstərir ki, nəfəsə diqqət yetirməklə bir neçə dəqiqə ərzində həm dərhal stressi azaltmaq, həm də uzunmüddətli sağlamlıq faydaları əldə etmək mümkündür.
Nəfəs alma həyatımızda etdiyimiz ilk və son hərəkətdir. Bu, əsasən avtomatik baş verən bir prosesdir və bizi yaşatmaq üçün dəqiqədə dəfələrlə təkrarlanır. Lakin yeni elmi araşdırmalar göstərir ki, bəzən bədənimiz daha “optimal” işləmək üçün köməyə ehtiyac duyur.
Bu sahə “breathwork” adlanır — min illərdir müxtəlif mədəniyyətlərdə mövcud olan qədim bir nəfəs praktikasıdır. Buna Hindistanın pranayama texnikaları (məsələn, bir burun dəliyindən nəfəs alma) və Çin qiqonq praktikasına bənzər üsullar daxildir.
Əsas fikir budur: nəfəsə daha şüurlu nəzarət etmək, hətta gündə cəmi bir neçə dəqiqə, bədəni sakitləşdirə və rahatlaşdıra bilər.
Stressi azaltma elmi
Artan araşdırmalar göstərir ki, nəfəs məşqləri stressi idarə etməyin yeni üsulu ola bilər. Xroniki stress yaşla bağlı xəstəliklərin və depressiya, narahatlıq kimi psixoloji problemlərin əsas səbəblərindən biridir.
Məsələn, xərçəng xəstələrində stress hormonları (kortizol) xəstəliyin gedişini daha da pisləşdirə bilər.
Stanford Universitetinin professoru David Spiegel bildirir ki:
Kortizolun gün ərzində qeyri-normal dəyişməsi insanların nə qədər yaşayacağını belə proqnozlaşdıra bilər.
İnsanlar niyə səhv nəfəs alır?
Araşdırmalara görə bir çox insan çox sürətli nəfəs alır (dəqiqədə 15-dən çox). Bu, “hiperventilyasiya” adlanır.
Bundan əlavə, bir çox insan ağızdan nəfəs alır. Bu isə bədəni stress vəziyyətinə sala bilər.
Burundan, yavaş və dərin nəfəs isə sinir sistemini sakitləşdirir.
Sinir sistemi necə işləyir?
Sinir sisteminin 2 əsas hissəsi var:
Simpatik sistem → “döyüş və ya qaç” (stress)
Parasimpatik sistem → “istirahət və həzm” (sakitlik)
Yavaş nəfəs alma parasimpatik sistemi aktivləşdirir və bədəni rahatladır.
1. Cyclic Sighing (Dairəvi nəfəs)
Bu texnika ən təsirli stress azaldıcı üsullardan biridir.
Necə edilir:
Burundan dərin nəfəs al
Üstündə ikinci qısa nəfəs al
Sonra ağızdan yavaş və uzun nəfəs ver
5 dəqiqə təkrarla
Bu üsul uzun nəfəs verməyə əsaslanır və bədəni “sakitləş” siqnalı verir.
2. Box Breathing (Qutu nəfəs)
Bu üsul ritmə əsaslanır:
4 saniyə nəfəs al
4 saniyə saxla
4 saniyə nəfəs ver
4 saniyə saxla
Bu texnika həm sakitlik, həm də fokus yaradır.
3. 4-7-8 nəfəs texnikası
4 saniyə nəfəs al
7 saniyə saxla
8 saniyə nəfəs ver
Bu üsul narahatlığı azaltmağa kömək edir.
4. Coherent Breathing (Uyğun nəfəs)
5 saniyə nəfəs al
5 saniyə nəfəs ver
fasiləsiz, yumşaq və ritmik
Bu texnika ürək ritmi ilə nəfəsi uyğunlaşdırır və stressi azaldır.
5. A52 nəfəs metodu
5 saniyə nəfəs al
5 saniyə nəfəs ver
2 saniyə qısa fasilə
Bu üsul daha rahat nəfəs nəzarəti yaradır.
Mənbə:BBC
Hazırladı:Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
