Helen Sharman kosmosa uçan ilk britaniyalı olub. O, 1991-ci ilin 18 mayında Sovetlərin Soyuz TM-12 kosmik gəmisi ilə orbitə çıxaraq Mir Space Station stansiyasında səkkiz gün keçirib. Maraqlısı isə budur ki, o peşəkar pilot və ya hərbçi yox, adi qida texnoloqu idi və kosmosa getmək şansını radioda eşitdiyi bir reklam sayəsində əldə etmişdi: “Astronavt axtarılır. Təcrübə vacib deyil.”
1989-cu ildə mars.com fabrikində çalışan 27 yaşlı Helen tıxacda maşın sürərkən radioda bu elanı eşidir. Bu elan Soyuq Müharibənin son illərində yaradılmış “Project Juno” adlı Britaniya–Sovet əməkdaşlıq layihəsinə aid idi. Məqsəd bir britaniyalını Sovet kosmik proqramı vasitəsilə kosmosa göndərmək idi.
O vaxt Böyük Britaniya hökumətinin insanlı kosmik proqramı yox idi. Buna görə kosmosa uçmaq üçün yeganə yol kommersiya layihəsinə qoşulmaq idi. Helen 13 min namizəd arasından seçildi və Rusiyanın məşhur “Star City” kosmonavt hazırlıq mərkəzinə göndərildi.
Yuri Gagarin ilə bağlı maraqlı bir ənənə də məqalədə qeyd olunur. 1961-ci ildə kosmosa uçmazdan əvvəl o, start meydançasına gedərkən avtobusu saxlatdırıb tualet fasiləsi etmişdi. Sonradan bu, kosmonavtlar arasında ənənəyə çevrilmişdi və Helen Sharman da həmin ənənədən bəhs edib.
Helen Sharman Rusiyada məşhur kosmonavtlarla birlikdə təlim keçib. Onun ekipaj yoldaşları Anatoly Artsebarsky və Sergei Krikalev idi. O həmçinin açıq kosmosa çıxan ilk insan olan Alexei Leonov ilə də yaxın münasibət qurmuşdu.
Bu missiya Soyuq Müharibənin son dövrlərində SSRİ ilə Qərb arasında münasibətlərin yumşalmasının simvollarından biri hesab olunur. Helen Sharman sonradan bildirib ki, kosmosda ən çox yadında qalan hiss çəkisizlik, ekipaj arasındakı etibar və Yerə birlikdə baxdıqları anlar olub.
O düşünür ki, kosmik proqramlar siyasətin imkan verdiyi hallarda ölkələr arasında maneələri aradan qaldırmağa kömək edir və insanlar arasında uzunmüddətli etimad yaradır.
Mənbə:BBC
Hazırladı:Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
