Yaşlandıqca yaddaş və digər zehni bacarıqlarda zəifləmə riski artır. Lakin araşdırmalar göstərir ki, fiziki, sosial və zehni baxımdan aktiv qalmaq beynin yaşlanmasını yavaşlatmağa kömək edir.
Mütəxəssislər bunu “idrak ehtiyatı” ilə əlaqələndirirlər. Beyin nə qədər çox öyrənir, yeni və çətin tapşırıqlarla məşğul olursa, yaşa bağlı dəyişikliklərə qarşı bir o qədər davamlı olur.
Beyin sağlamlığını qorumaq üçün gündəlik həyatınıza əlavə edə biləcəyiniz üç fəaliyyət bunlardır:
1. İstiqamət tapmaq
İstiqamət müəyyənləşdirmək beynin yaddaş və məkan qavrayışında mühüm rol oynayan hipokamp adlı hissəsini aktivləşdirir. Bu nahiyənin Alzheimer xəstəliyinin ilkin mərhələlərində zədələnən beyin bölgələrindən biri olduğu düşünülür.
Araşdırmalarda taksi və təcili yardım sürücülərinin Alzheimer xəstəliyi ilə əlaqəli ölüm göstəricilərinin bəzi digər peşə qruplarından daha aşağı olduğu müəyyən edilib. Tədqiqatçılar bunu onların məkan məlumatlarını daim yadda saxlaması və istifadə etməsi ilə əlaqələndirirlər.
Telefonun xəritə tətbiqindən istifadə etmədən yeni marşrut tapmağa çalışmaq, istiqamət tapma idmanı ilə məşğul olmaq və məkan bacarıqlarını inkişaf etdirən oyunlardan istifadə etmək beynin bu funksiyalarını aktiv saxlayır.
2. Sosial əlaqələri qoruyun
Sosial cəhətdən aktiv olmaq da idrak zəifləməsinə qarşı qoruyucu amillərdən biridir. Araşdırmalar göstərir ki, dostlarla görüşmək, söhbət etmək və müxtəlif sosial fəaliyyətlərdə iştirak etmək demensiya riskinin azalması və simptomların daha gec ortaya çıxması ilə əlaqəlidir.
Başqaları ilə ünsiyyət zamanı dil, yaddaş, diqqət və planlaşdırma kimi bir çox beyin funksiyası eyni anda işləyir. Bundan əlavə, sosial əlaqələr stressi azaltmağa kömək edir. Xroniki stress isə hipokampdakı sinir hüceyrələrinin itkisi ilə əlaqələndirilir.
3. Ömürboyu öyrənin
Yeni bilik və bacarıqlar əldə etmək beynin çevikliyini qorumağın ən yaxşı yollarından biridir. Təhsil müddətinin daha uzun olması da demensiya riskinin aşağı olması ilə əlaqələndirilir.
Öyrənmək beynin yeni əlaqələr yaratmasına və mövcud sinir əlaqələrini gücləndirməsinə kömək edir. Bu proses neyroplastiklik adlanır və beynin yaşlandıqca dəyişməyə və uyğunlaşmağa davam etməsinə imkan verir.
Yeni dil öyrənmək, kitab oxumaq, kitab klubuna qoşulmaq, bağçılıqla məşğul olmaq və ya oxuduqlarınız barədə dostunuzla müzakirə aparmaq kimi fəaliyyətlər idrak ehtiyatını artırmağa kömək edir.
Beyni aktiv saxlamaq vacibdir
Mütəxəssislərə görə, beynin sağlamlığını qorumaq üçün həyat tərzində böyük dəyişikliklər etmək mütləq deyil. Yeni marşrut sınamaq, insanlarla daha çox ünsiyyət qurmaq və yeni bir şey öyrənmək kimi kiçik addımlar belə faydalı olur.
Bu fəaliyyətlər yalnız beynin yaşlanmasını yavaşlatmağa deyil, gündəlik həyatı daha maraqlı və zövqlü etməyə də kömək edir.
Mənbə:BBC
Hazırladı:Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
