Tibbdə diaqnozdan müalicəyə inqilab: ABŞ-nin Virciniya Universitetinin alimləri fokuslanmış ultrasəs texnologiyası ilə beyin baryerini açaraq dərmanların və gen terapiyalarının birbaşa beyinə çatmasını mümkün etdiklərini bildirirlər.
Uzun müddətdir tibbdə diaqnostik məqsədlər üçün istifadə olunan yüksək tezlikli ultrasəs dalğaları indi müalicəvi vasitə kimi də tətbiq olunur. Biotibbi mühəndis prof. Richard J. Price qeyd edir ki, fokuslanmış ultrasəs xərçəngdə uğurla istifadə olunur və Alzheimer ilə nadir nevroloji xəstəliklərin müalicəsində böyük potensiala malikdir.
Beyin baryerini aşan texnologiya
Beyni zərərli maddələrdən qoruyan qan-beyin baryeri dərmanların beyinə çatmasına mane olur. Alimlər aşkar ediblər ki, aşağı intensivlikli fokuslanmış ultrasəs dalğaları qan damarlarındakı mikro qabarcıqları titrədərək bu baryeri müvəqqəti olaraq aça bilər. Bu üsul dərmanların və gen terapiyalarının birbaşa hədəf bölgəyə çatmasına imkan yaradır. Hazırda Alzheimer, beyin şişləri və qlioblastoma kimi xəstəliklər üzrə klinik sınaqlar aparılır.
Bədənin öz immuniteti xərçəngə qarşı
Fokuslanmış ultrasəs yalnız dərman daşımır, həm də immunitet sistemini stimullaşdıraraq xərçənglə mübarizə aparır. Tədqiqatlar göstərir ki, bu üsul şişləri parçalayır və onları immun hüceyrələrə “təqdim edir”, nəticədə bədən xərçəng hüceyrələrini tanıyaraq məhv edə bilir. Virciniya Universiteti bu sahədə tədqiqatları sürətləndirmək üçün 2022-ci ildə Fokuslu Ultrasəs və İmmuno-onkologiya Mərkəzini yaratıb.
Üfüqdə qeyri-cərrahi beyin müalicəsi
Texnologiyanın perspektivli cəhətlərindən biri də beyin əməliyyatlarına alternativ olmasıdır. Məsələn, serebral kavernoz malformasiyada beynin qan damarlarındakı anormal böyümələr çətin əldə olunan yerlərdə yerləşdikdə cərrahiyyə riski yüksək olur. Professor Price və komandası ultrasəs vasitəsilə qan-beyin baryerini açaraq dərmanların keçidini asanlaşdırıb və hətta dərmansız da zədələrin böyüməsini dayandırdıqlarını bildirirlər.
Professor Price qeyd edir: “Bu texnologiya sayəsində əməliyyata ehtiyac olmadan beynin dərin hissələrinə daxil olmaq mümkündür. Bəlkə də gələcəyin dərmanı eşitmədiyimiz səslərdədir”.
Gundelik.az