Tayvan prezidenti Lai Çinq-te Afrikanın cənubundakı Esvatini ölkəsinə səfərini ləğv edərək, Çini digər ölkələrə onun təyyarələrinin onların əraziləri üzərindən uçuşunu qadağan etmək üçün təzyiq göstərməkdə ittiham edib. Seyşel adaları, Mavrikiy və Madaqaskar Çinin “güclü təzyiqi” və iqtisadi məcburiyyətindən sonra Lainin uçuş icazələrini ləğv ediblər, Tayvan rəsmisi bildirib. Çin, Hind Okeanındakı üç ölkəni tərifləyərək, onlara “yüksək qiymət verdiyini” bildirərək, məcburiyyəti rədd etdi. Bu, Tayvan liderinin ləğv edilmiş uçuş icazələri səbəbindən səfərini ləğv etməli olduğu ilk ictimaiyyətə məlum olan haldır. Esvatini Tayvanın diplomatik müttəfiqi olan 12 ölkədən biridir və Afrikada yeganədir. Reuters xəbər agentliyinin məlumatına görə, Seyşel adaları və Madaqaskar bu qərarı Tayvanı tanımadıqları üçün qəbul etdiklərini bildiriblər. Tayvan rəsmiləri üç Afrika ölkəsinin “gözlənilmədən və əvvəlcədən xəbərdarlıq etmədən” uçuş icazələrini ləğv etdiyini iddia etdi. Çin Pekinin Tayvan üzərində suverenliyini təsdiq etdiyi “vahid Çin” prinsipinə sadiqdir, baxmayaraq ki, Tayvanda bir çoxları özlərini suveren millət hesab edirlər. Pekin özünü idarə edən adaya sonda ölkənin bir hissəsi olacaq separatçı əyalət kimi baxır və buna nail olmaq üçün güc tətbiqini istisna etmir.
Çin hökuməti əvvəllər “problem yaradan” və “boğazlar arası sülhü dağıdan” kimi təsvir etdiyi Lai-dən xoşlanmadığını açıq şəkildə ifadə etdi. X-də verdiyi açıqlamada Lai, Çinin “məcburi hərəkətlərini” tənqid edərək, bunun “avtoritar rejimlərin beynəlxalq nizam üçün yaratdığı riskləri ifşa etdiyini” söylədi. “Heç bir təhdid və ya məcburiyyət Tayvanın dünya ilə əlaqə qurmaq əzmini sarsıda bilməz”. Əvvəllər Svazilend kimi tanınan Esvatini hökuməti, Lainin səfər edə bilməməsindən təəssüfləndiyini, lakin məlumatlara görə, bunun “uzun müddətdir davam edən ikitərəfli münasibətlərimizin statusunu dəyişdirməyəcəyini” söylədi. Lai Kral III Msvatinin hakimiyyətə gəlməsinin 40-cı ildönümü və kralın doğum günü ilə bağlı şənliklərdə iştirak etmək üçün aprelin 22-dən 26-dək Esvatinidə keçirməli idi. Tayvan qeyd edib ki, Lainin adından bayramlarda iştirak etmək üçün xüsusi nümayəndə təyin olunacaq. Çərşənbə günü keçirdiyi mətbuat brifinqində Dövlət Şurasının Tayvan İşləri İdarəsinin sözçüsü Pekinin “vahid Çin prinsipini dəstəkləməkdə müvafiq ölkələrin mövqeyini və hərəkətlərini yüksək qiymətləndirdiyini” söylədi.
Çin Xarici İşlər Nazirliyi, həmçinin, Lainin Tayvanda rəsmi ünvanına istinad edərək, “açıqdır… [ki] qondarma “Çin Respublikasının Prezidenti” artıq dünyada yoxdur” dedi. ABŞ-da bəziləri Seyşel adalarını, Mavrikiyi və Madaqaskarı tənqid etdi, Nümayəndələr Palatasının Xarici Əlaqələr Komitəsinin əksəriyyəti X-də bir yazıda “bu açıq-aşkar məcburiyyətə qarşı Tayvanın yanında olduqlarını” söylədilər. ABŞ senatoru Ted Kruz da Mavrikiyi tənqid edərək, onun “Çin Kommunist Partiyası ilə müttəfiq olmağa qərarlı olduğunu” deyib.
Mənbə:Bbc.com
Tərtib etdi:Məhəmməd İbadullayev
Gundelik.az
