ABŞ və İran arasında müharibəni dayandıran razılaşma hər iki tərəf tərəfindən “qələbə” kimi təqdim olunur. Lakin bu, daha çox müvəqqəti çıxış yoludur və əsas çətinliklər indi başlayır.
İran nə qazanır?
İran üçün bu razılaşmanın əsas qazancı müharibənin dayanması və dövlətin siyasi mövcudluğunun qorunmasıdır. Tehran bu vəziyyəti belə təqdim edir ki, ölkə nəinki dağılmayıb, hətta mövqeyini gücləndirib.
Bundan əlavə:
Hərbi gərginlik azalır
Sanksiyaların yumşaldılması ehtimalı yaranır
Dondurulmuş aktivlərin açılması müzakirə olunur
İqtisadi yenidənqurma üçün böyük yardım paketi gündəmdədir
Nüvə proqramı ilə bağlı danışıqlara imkan açılır
ABŞ nə qazanır?
ABŞ üçün əsas nəticə müharibənin daha da genişlənməsinin qarşısının alınmasıdır.
Eyni zamanda:
İranla danışıqlar prosesinə start verilir
İranın nüvə silahına getməməsi ilə bağlı öhdəlik əldə edilir
Sanksiyaların mərhələli yumşaldılması mümkündür
Regional sabitlik üçün yeni çərçivə yaranır
Razılaşma niyə çətinliklərlə üzləşə bilər?
1. Daxili təzyiqlər
İranda hökumət razılaşmanı “qələbə” kimi təqdim etsə də, sərt siyasi qüvvələr bunu güzəşt kimi qəbul edə bilər. Bu isə daxili qarşıdurma yaradır.
2. Həll olunmamış əsas məsələlər
Ən çətin mövzular hələ açıq qalır:
yüksək zənginləşdirilmiş uran
nüvə proqramının gələcəyi
nüvə obyektlərinin vəziyyəti
3. Qarşılıqlı etimadsızlıq
ABŞ və İsraildə bəzi dairələr düşünür ki, İran bu razılaşmadan sadəcə vaxt qazanmaq üçün istifadə edə bilər. Bu isə yenidən gərginlik riskini artırır.
4. Siyasi qeyri-müəyyənlik
İranda rəhbərlik daxilində razılaşmaya münasibət tam eyni deyil. Bu da kompromis imkanlarını məhdudlaşdırır.
İran müharibənin ilk mərhələsindən çıxaraq siyasi mövqeyini qoruyub və müəyyən iqtisadi fürsətlər əldə edib. ABŞ isə müharibəni dayandıraraq diplomatik prosesə yol açıb.
Lakin əsas problem hələ qarşıdadır: nüvə məsələsi həll olunmadığı üçün razılaşma ya davamlı sülhə çevrilə bilər, ya da yenidən gərginliyə səbəb ola bilər.
Mənbə:BBC
Hazırladı:Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
