ABŞ, ABŞ-İsrail müharibəsinin iqtisadi təsirini azaltmaq üçün dənizdə gəmilərə yüklənmiş Rusiya nefti və neftini alan digər ölkələrə qarşı sanksiyaları yumşaldıb.
ABŞ Maliyyə Naziri Skott Bessent müvəqqəti güzəştin “qlobal enerji bazarlarında sabitliyin” təşviq edilməsinə yönəldiyini bildirib. O, xəbərdarlıq edib ki, “qısamüddətli tədbir” “Rusiya hökumətinə əhəmiyyətli maliyyə faydası verməyəcək”.
Rusiya hazırda tranzitdə təxminən 100 milyon barel neft olduğunu bildirib.
Körfəzdəki gəmilərə və enerji infrastrukturuna edilən hücumlar, eləcə də Hörmüz boğazının effektiv şəkildə bağlanması qlobal enerji bazarlarını sarsıdıb.
Cümə axşamı neft qiymətləri yenidən bir barel üçün 100 dollardan yuxarı qalxdı, fond bazarları isə Körfəzdə daha üç yük gəmisinin vurulmasından və İranın yeni ali liderinin əsas su yolunu bağlamağa davam edəcəyinə söz verməsindən sonra düşdü.
Dünya neftinin təxminən beşdə biri adətən Hörmüz boğazından keçir. Körfəzdə ilişib qalan neft tankerləri İran və Oman arasındakı dar kanaldan keçə bilməyərək artan təchizat böhranına səbəb oldu.
Bessent müvəqqəti güzəştin 11 aprelə qədər davam edəcəyini və yalnız “icazə verən ölkələrə” şamil ediləcəyini söylədi.
“Neft qiymətlərinin müvəqqəti artması qısamüddətli və müvəqqəti bir pozuntudur və uzunmüddətli perspektivdə millətimizə və iqtisadiyyatımıza böyük fayda gətirəcək”, Bessent dedi.
Bu addım Vaşinqtonun çərşənbə günü strateji neft ehtiyatından 172 milyon barel neft buraxacağını elan etməsindən sonra atılıb.
Rusiya prezidenti Vladimir Putinin iqtisadi elçisi Kirill Dmitriyev ABŞ-ın “açıq-aşkar bir şeyi qəbul etdiyini” söylədi: Rusiya nefti olmadan qlobal enerji bazarı sabit qala bilməz”.
O əlavə etdi: “Artan enerji böhranı fonunda Rusiya enerji mənbələrinə qoyulan məhdudiyyətlərin daha da yumşaldılması getdikcə qaçılmaz görünür.”
Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski hələlik son açıqlama ilə bağlı şərh verməyib, lakin çərşənbə axşamı günü sanksiyaların yumşaldılmasının Rusiyaya daha çox silah almağa imkan verən “güzəşt” olacağını bildirib.
Bu arada Fransa Prezidenti Emmanuel Makron Hörmüz boğazının bağlanmasının Rusiyaya qarşı sanksiyaların qaldırılmasını “heç bir şəkildə” əsaslandırmadığını bildirib.
O, Moskvaya təzyiqin artırılması yollarını müzakirə etmək üçün Parisdə Zelenski ilə görüşməlidir. Yelisey Sarayı bildirib ki, iki prezident Kiyevin özünü müdafiə etməsinə necə kömək edəcəklərinə və həmçinin Rusiyanın sanksiyalı neftin daşınması üçün istifadə edilən kölgə tanker donanmasına qarşı çıxacaqlar.
Cümə günü enerji naziri Maykl Şenks bildirib ki, Böyük Britaniya Rusiya neftinə qarşı sanksiyaların yumşaldılmasında ABŞ-ın ardınca getməyəcək.
ABŞ hökumətini tənqid etməsə də, BBC Radio 4-ün “Today” proqramına deyib: “Bizim qətiyyən edə bilməyəcəyimiz şey Putinin Kremldə oturub bunu müharibə maşınına investisiya qoymaq şansı kimi görməsidir.”
Bu həftə enerji qiymətlərinin kəskin artması bir neçə başqa qurumun hərəkətə keçməsinə səbəb olub.
Beynəlxalq Enerji Agentliyi (BEA) çərşənbə günü rekord həddə – 400 milyon barel neft buraxacağını bildirib.
Körfəzdən neftin əsas alıcıları olan Asiya hökumətləri də bir sıra tədbirlər görəcəklərini açıqlayıblar.
Məsələn, Filippin xam neftinin təxminən 95%-ni Yaxın Şərqdən alır. Ölkə prezidenti dövlət işçilərinə yanacağa qənaət etmək üçün dörd günlük iş həftəsinə keçməyi tapşırdı.
Bu arada, Yaponiya, Cənubi Koreya və Tayland benzinin qiymətinə məhdudiyyətlər qoyduqlarını açıqlayıblar.
Rusiya 2022-ci ildə Ukraynaya tammiqyaslı işğala başlayıb. Yaxın Şərqdəki münaqişənin beynəlxalq diqqəti müharibəni sona çatdırmaqdan yayındıra biləcəyi və ya Moskvanın xeyrinə xidmət edə biləcəyi ilə bağlı narahatlıqlar var.
Bessent daha əvvəl ABŞ hökumətinin “hərbi cəhətdən mümkün olan ən qısa zamanda” Hörmüz boğazından gəmilərin müşayiətinə başlayacağını bildirmişdi.
O, Sky News-a verdiyi müsahibədə hərbi müşayiətə mümkün ehtiyac “həmişə planımızda idi” dedi.
Bunun yaxın günlərdə başlaya biləcəyi ilə bağlı suala cavab olaraq Bessent “təhlükəsiz keçidi təmin etmək üçün mümkün qədər tez bir zamanda bunu edəcəyik” dedi.
Mənbə:Bbc.com
Tərtib etdi:Məhəmməd Nəzərov
Gundelik.az
