İnsan bir gün evindən çıxır və geri qayıtmır. Axtarış başlayır, polis və könüllülər günlərlə, bəzən həftələrlə ərazini axtarır. Meşələr, dağlar, yollar, çaylar, yaşayış məntəqələri yoxlanılır. Amma heç bir nəticə olmur. Nə şəxsin özündən, nə də onun haraya getdiyini göstərə biləcək tutarlı izdən xəbər çıxır.
Gundelik.az-ın araşdırmasına görə, bəzən illər sonra təsadüfi şəkildə bir əşya və ya insan qalığı tapılır, bəzən isə bütün axtarışlara baxmayaraq hadisənin sonu məlum olmur.
Dünyanın müxtəlif ölkələrində belə hadisələr qeydə alınıb. Bəziləri sonradan müxtəlif versiyalar və əfsanələrlə əhatə olunub, bəzilərinin isə müəyyən qədər məntiqli izahı ortaya çıxıb. Ancaq bəzi hadisələr var ki, üstündən onilliklər keçməsinə baxmayaraq, insanların başına dəqiq nə gəldiyi hələ də tam müəyyən edilməyib.
Belə hadisələrdən biri Şotlandiyanın Flannan adalarında baş verib. 1900-cü ilin dekabrında həmin ərazidəki mayakda üç gözətçi James Ducat, Thomas Marshall və Donald McArthur növbədə olub. Dekabrın sonlarında mayaka gələn yardım heyəti onların heç birini tapa bilməyib. Mayak boş vəziyyətdə olub və üç nəfərin taleyi ilə bağlı dəqiq cavab ortaya çıxmayıb. Şotlandiyanın Milli Arxivinin məlumatına görə, hadisənin necə baş verdiyi bu gün də tam aydın deyil. Ən çox müzakirə olunan ehtimallardan biri gözətçilərin dənizə düşməsi və güclü dalğalar tərəfindən aparılmasıdır. Lakin bu versiya da hadisənin bütün detallarını qəti şəkildə izah etmir.
ABŞ-nin Vermont ştatında baş verən hadisələr isə sonradan “Bennington Triangle” adı ilə məşhurlaşıb. 1945–1950-ci illər arasında Bennington ətrafında bir neçə nəfərin itkin düşməsi diqqət çəkib. 74 yaşlı Middie Rivers, 18 yaşlı Paula Welden, James Tedford, 8 yaşlı Paul Jepson və Frieda Langer müxtəlif vaxtlarda yoxa çıxıblar. Hadisələrin bir-biri ilə əlaqəli olduğu barədə illər ərzində müxtəlif fikirlər səsləndirilib. Lakin müasir araşdırmalar bu şəxslərin itkin düşmələri arasında təsdiqlənmiş bir əlaqənin olmadığını göstərir. Üstəlik, həmin şəxslərdən Frieda Langer sonradan tapılıb. Buna baxmayaraq, hadisələr illər ərzində müxtəlif kitab və internet materiallarında vahid bir müəmmalı hadisə kimi təqdim olunub.
İtkin düşmə hadisələri arasında ən məşhurlardan biri isə 1959-cu ildə Sovet İttifaqının Ural dağlarında baş verən Dyatlov keçidi hadisəsidir. Doqquz nəfərdən ibarət turist-xizəkçi qrupunun düşərgəsi sonradan boş vəziyyətdə tapılıb. Çadırın içəridən kəsilməsi, insanların sərt hava şəraitində düşərgəni tərk etməsi və sonradan onların hamısının həlak olması hadisəni böyük sirrə çevirib. İllər ərzində qar uçqunu, hava şəraiti, relyef və digər ehtimallar müzakirə edilib. Müasir araşdırmalarda bəzi təbii proseslərin hadisənin müəyyən hissəsini izah edə biləcəyi göstərilsə də, hadisələrin dəqiq ardıcıllığı ilə bağlı mübahisələr tam aradan qalxmayıb.
Bəs insan həqiqətən necə “izsiz” yoxa çıxa bilər?
Əslində, dağlıq, meşəlik və əlçatmaz ərazilərdə insanın itkin düşməsi düşündüyümüzdən daha asan baş verə bilər. İnsan istiqamətini itirə, çətin keçilən əraziyə düşə, hava şəraiti səbəbindən hərəkət qabiliyyətini itirə və ya axtarış qruplarının yoxladığı ərazidən kənara çıxa bilər. Buna görə də “itkin düşüb” ifadəsi avtomatik olaraq “sirli şəkildə yoxa çıxıb” anlamına gəlmir.
Məhz burada faktla əfsanə arasındakı sərhəd ortaya çıxır. Bir insanın yoxa çıxması real hadisədir, lakin onun ətrafında illər ərzində yaranan bütün versiyalar fakt hesab edilə bilməz. Məsələn, Flannan adalarındakı mayak gözətçiləri ilə bağlı hadisə zaman keçdikcə müxtəlif sirli hekayələrlə zənginləşdirilib. Bennington hadisələri də sonradan vahid “üçbucaq” əfsanəsinin tərkib hissəsinə çevrilib. Halbuki bu hadisələrin bir-biri ilə əlaqəli olduğunu göstərən konkret sübut yoxdur.
Bu cür hadisələrdə zaman da mühüm rol oynayır. Hadisədən dərhal sonra aparılan araşdırma ilə 30-40 il sonra həmin hadisə haqqında yazılan material arasında ciddi fərq ola bilər. İlkin məlumatlar unudulur, şahidlərin ifadələri dəyişir, müxtəlif ehtimallar fakt kimi təqdim olunur, filmlər və kitablar isə hadisəni daha da dramatikləşdirir. Nəticədə real hadisənin üzərinə illər ərzində yeni və bəzən sübuta yetirilməmiş detallar əlavə olunur.
Dünyada insanların izsiz yoxa çıxması ilə bağlı yüzlərlə hadisə mövcuddur. Onların bir hissəsində itkin şəxslərin taleyi sonradan müəyyən edilir, bir qismi isə uzun müddət cavabsız qalır. Lakin hər cavabsız hadisəni fövqəltəbii qüvvələr, yadplanetlilər və ya başqa sensasion versiyalarla əlaqələndirmək üçün konkret sübut lazımdır.
Əslində, dünyanın ən müəmmalı itkin hadisələrində ən böyük sirr bəzən insanın haraya getməsi deyil, onun sonuncu dəfə harada, nə vaxt və kimin tərəfindən görülməsidir. Bir insanın həyatda olduğu son an ilə onun yoxa çıxması arasındakı qısa zaman intervalında nə baş verdiyini müəyyən etmək mümkün olmadıqda, hadisə illər keçsə belə müəmmalı olaraq qalır.
Gundelik.az-ın araşdırması göstərir ki, “izsiz yoxa çıxmaq” ifadəsinin arxasında həmişə fövqəltəbii hadisə dayanmır. Bəzən cavab sadəcə tapılmayıb. Bəzən isə cavabın özü illərlə aparılan araşdırmaların, itirilmiş sübutların və zamanın içində itib.
Nuri
Gundelik.az
