Elm bağırsaqların orqanizmin digər sistemləri ilə necə qarşılıqlı əlaqədə olduğunu daim daha ətraflı araşdırır. Yeni araşdırmalar nəticəsində qidalanma ilə bağlı tövsiyələr də yenilənir.
Mütəxəssislər həftə ərzində 30 müxtəlif növ tərəvəz və meyvə yeməyi, lif qəbulunu artırmağı və uzunömürlülüklə əlaqələndirilən Aralıq dənizi pəhrizinə üstünlük verməyi tövsiyə edirlər.
Qidalanma üzrə mütəxəssis Toral Shah bildirir ki, bağırsaq mikrobiomu qidaların parçalanması, qida maddələrinin mənimsənilməsi və zərərli mikroorqanizmlərlə mübarizədə mühüm rol oynayır.
Onun sözlərinə görə, bağırsaq sağlamlığı psixi sağlamlıqdan qaraciyər funksiyalarına və piylənməyə qədər bir çox sahədə ümumi sağlamlığın qorunmasına təsir göstərir.
Hər insanın bağırsaq mikrobiomu fərqli olduğundan eyni qida müxtəlif insanlara fərqli təsir göstərir. Bununla belə, bağırsaq sağlamlığı üçün məhdudlaşdırılması tövsiyə olunan bəzi qida və içkilər var.
1. Ultra emal olunmuş qidalar
Sosis, bəzi səhər yeməyi məhsulları, dondurma və digər hazır məhsulların tərkibində süni dadlandırıcılar, dad gücləndiricilər, emulqatorlar və müxtəlif əlavələr olur.
Ultra emal olunmuş qidaların sağlamlığa hansı mexanizmlərlə təsir etdiyi tam aydın deyil. Lakin araşdırmalar onların bağırsaq mikrobiomuna mənfi təsir göstərə biləcəyini və müxtəlif sağlamlıq problemləri ilə əlaqəli olduğunu göstərir.
Bu qidalardan tamamilə imtina etmək vacib deyil. Mütəxəssislər ümumi qidalanmanın əsasən sağlam məhsullardan ibarət olmasını, daha az faydalı qidaların isə məhdud miqdarda istehlak edilməsini tövsiyə edirlər.
2. Qızardılmış qidalar
Qızardılmış qidalar, xüsusilə tez-tez və çox miqdarda istehlak edildikdə, bağırsaq sağlamlığı baxımından arzuolunmazdır.
Bu qidaların tərkibində yağın miqdarı yüksək olur və həzm sisteminə əlavə yük yaradır. Bundan başqa, yüksək temperaturda bişirmə zamanı bəzi arzuolunmaz birləşmələr yaranır.
Qidaları qızartmaq əvəzinə sote etmək, sobada və ya buxarda bişirmək daha uyğun seçimdir.
3. Şəkərlə zəngin qidalar
Peçenye, tort, şirniyyat və digər şəkərli məhsulların həddindən artıq istehlakı bağırsaq sağlamlığına mənfi təsir göstərir.
Yüksək şəkər qəbulu bağırsaq mikrobiomunun tərkibinə və iltihabi proseslərə təsir göstərir.
Şəkər yalnız şirniyyatlarda olmur. Meyvə şirələri, bəzi yoqurtlar, souslar, hazır şorbalar və salat souslarında da gözləniləndən daha çox şəkər olur. Buna görə məhsul alarkən etiketdəki şəkər miqdarına diqqət etmək faydalıdır.
Böyük Britaniyanın Milli Səhiyyə Xidməti (NHS) böyüklərə gündə 30 qramdan çox sərbəst şəkər qəbul etməməyi tövsiyə edir.
4. Süni dadlandırıcılar
Şəkərin miqdarını azaltmaq istəyənlər bəzən süni dadlandırıcılara üstünlük verirlər. Onların şəkər və kalori baxımından bəzi üstünlükləri olsa da, bağırsaq sağlamlığına təsiri ilə bağlı elmi nəticələr hələ tam yekdil deyil.
Heyvanlar və insanlar üzərində aparılan araşdırmalarda fərqli nəticələr əldə edilib. Buna görə süni dadlandırıcıların bağırsaq mikrobiomuna uzunmüddətli təsirlərini müəyyənləşdirmək üçün əlavə araşdırmalara ehtiyac var.
5. Alkoqol
Qidalanma üzrə mütəxəssis Rohini Bajekal alkoqolun bağırsaq sağlamlığına mənfi təsir göstərə bilən həyat tərzi amillərindən biri olduğunu bildirir.
Alkoqol bağırsaqdakı faydalı və zərərli mikroorqanizmlərin balansına təsir göstərə, həmçinin mədə selikli qişasını qıcıqlandırır. Bu da bəzi insanlarda şişkinlik, qəbizlik və digər həzm problemlərinə səbəb olur.
Böyük Britaniyada həftəlik alkoqol qəbulu üçün 14 vahiddən çox olmamaq tövsiyə edilir. Lakin bağırsaq sağlamlığı baxımından alkoqolun tamamilə risksiz olduğu düşünülmür.
Bəs qırmızı şərab?
Alkoqolla bağlı araşdırmalarda diqqət çəkən nəticələrdən biri qırmızı şərabla bağlıdır. King’s College London tədqiqatçılarının araşdırmasında orta miqdarda qırmızı şərab istehlakı daha müxtəlif bağırsaq mikrobiomu ilə əlaqələndirilib.
Araşdırmanın müəlliflərindən Caroline Le Roy bu nəticənin qırmızı şərabın sağlamlıqla bağlı bəzi müşahidə olunan təsirlərini qismən izah edə biləcəyini bildirib.
Lakin bu nəticə alkoqol qəbulunun bağırsaq sağlamlığı üçün tövsiyə edilməsi demək deyil. Qırmızı şərabın mümkün faydaları ilə bağlı nəticələri alkoqolun digər sağlamlıq risklərindən ayrı qiymətləndirmək lazımdır.
Mənbə:BBC
Hazırladı:Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
