World Urban Forum BMT-nin şəhərsalma üzrə ən böyük beynəlxalq platformalarından biridir və hər iki ildən bir müxtəlif ölkələrdə keçirilir. Forumun əsas məqsədi qlobal urbanizasiya problemlərini müzakirə etmək, dayanıqlı şəhər inkişafını təşviq etmək və dövlətlər arasında təcrübə mübadiləsini gücləndirməkdir.
2026-cı ildə forumun Baku şəhərində keçirilməsi Azərbaycanın həm beynəlxalq imicinə, həm də iqtisadiyyatına müsbət təsir göstərən hadisə kimi qiymətləndirilir. Bu cür qlobal tədbirlər yalnız diplomatik əhəmiyyət daşımır, eyni zamanda ölkə iqtisadiyyatında xüsusilə xidmət sektoruna mühüm stimullaşdırıcı təsir yaradır.
İştirakçı axını və turizm təsiri
WUF13-ə dair ilkin məlumatlara əsasən forumda təxminən 39,000 nəfərə qədər qeydiyyat aparılıb. Real iştirakçı sayının isə 25,000–30,000 nəfər aralığında olması gözlənilir. Bu iştirakçılar arasında dövlət rəsmiləri, beynəlxalq təşkilatlar, investorlar, memarlar və urbanizasiya üzrə ekspertlər yer alır. İştirakçıların orta qalma müddəti adətən 6–8 gün təşkil edir. Bakı kimi şəhərlərdə beynəlxalq tədbirlər zamanı biznes turistlərinin gündəlik xərcləri orta hesabla:
Otel: 120–180 USD
Qida: 50–80 USD
Nəqliyyat: 20–40 USD
Digər xidmətlər: 50–100 USD
ümumilikdə gündə təxminən 240–400 USD arasında dəyişir. Orta göstərici olaraq 300 USD/gün qəbul edilsə, bir iştirakçının 7 günlük ümumi xərci təxminən 2,100
USD olur.
Bu göstəricilərə əsaslanaraq ümumi birbaşa iqtisadi təsir belə hesablanır:
25,000 iştirakçı × 2,100 USD = 52.5 milyon USD
30,000 iştirakçı × 2,100 USD = 63 milyon USD
Beləliklə, yalnız turizm və xidmət sahələrindən yaranan birbaşa gəlir təxminən 50–65 milyon dollar aralığında qiymətləndirilir.
Xidmət sektoruna təsir
Azərbaycan iqtisadiyyatında xidmət sektoru ÜDM-in təxminən 50–55%-ni təşkil edir və bu, təxminən 65–71 milyard manatlıq iqtisadi aktivlik deməkdir.
WUF kimi tədbirlər bu sektorun bir neçə alt sahəsinə birbaşa təsir göstərir:
hotel və yerləşdirmə xidmətləri
restoran və iaşə sektoru
nəqliyyat və taksi xidmətləri
pərakəndə ticarət və AVM-lər
tədbir və texniki xidmətlər
Forum zamanı xüsusilə Bakıda hotel doluluğu 85–95% səviyyəsinə qədər yüksələ bilər. Bu isə xidmət sektorunda qısamüddətli dövrdə ciddi gəlir artımı yaradır.
Dolayı iqtisadi təsirlər (multiplikativ effekt)
Makroiqtisadi nəzəriyyəyə görə turizm və xidmət xərcləri iqtisadiyyatda “multiplikator effekti” yaradır. Azərbaycanda bu əmsal təxminən 1.6–2.0 aralığında qəbul edilir.
Əgər WUF-un birbaşa iqtisadi təsiri orta hesabla 60 milyon USD götürülərsə, dolayı təsir:
60 milyon × 1.8 ≈ 108 milyon USD
Bu, o deməkdir ki, ümumi iqtisadi effekt 90–120 milyon USD aralığında ola bilər.
Şəhər infrastrukturu və uzunmüddətli faydalar
WUF kimi qlobal forumların ən vacib təsiri yalnız qısa müddətli gəlirlər deyil, həm də uzunmüddətli struktur dəyişikliklərdir. Belə tədbirlər adətən aşağıdakı sahələrdə
inkişaf yaradır:
1. İnfrastruktur investisiyaları
yolların yenilənməsi
ictimai nəqliyyatın təkmilləşdirilməsi
hava limanı və logistika sistemləri
2. Şəhərsalma və urban inkişaf
Azərbaycanın son illərdə həyata keçirdiyi layihələr, xüsusilə:
White City Baku
Aghali village
WUF platformasında beynəlxalq ekspertlərə təqdim olunur və bu layihələrin
investisiya cəlbediciliyini artırır.
3. Xarici investisiyalar (FDI)
Belə forumlar ölkənin risk dərəcəsini azaldır və investorların marağını artırır. Orta
və uzunmüddətli dövrdə əlavə:
daşınmaz əmlak investisiyaları
infrastruktur layihələri
“green energy” və smart city layihələri cəlb oluna bilər.
Makroiqtisadi əhəmiyyət
Azərbaycanın ÜDM-i təxminən 85–90 milyard dollar səviyyəsində qiymətləndirilir. WUF-un birbaşa və dolayı təsiri birlikdə ÜDM-in təxminən: ➡️ 0.1% – 0.15% hissəsinə bərabərdir. Bu göstərici makro səviyyədə böyük rəqəm olmasa da, Bakının iqtisadiyyatı və xidmət sektoru üçün yüksək konsentrasiyalı təsir yaradır.
Nəticə olaraq onu demək olar ki,
World Urban Forum Azərbaycanın iqtisadiyyatına üç əsas istiqamətdə təsir
göstərir:
1. Qısamüddətli iqtisadi effekt – 50–65 milyon USD birbaşa turizm və xidmət gəliri qazzandırır.
2. Dolayı iqtisadi effekt – 90–120 milyon USD ümumi iqtisadi dövriyyə təmin edir.
3. Uzunmüddətli struktur faydalar – investisiya artımı, şəhər inkişafı və beynəlxalq imicin güclənməsinı təmin edir.
Nəticə etibarilə WUF Azərbaycanın yalnız turizm sektoruna deyil, ümumi iqtisadi modernizasiya prosesinə töhfə verən strateji qlobal platformadır. Bu cür tədbirlər ölkənin “enerji iqtisadiyyatı”ndan “xidmət və bilik iqtisadiyyatı”na keçidini sürətləndirən mühüm alətlərdən biridir.
Gundelik.az
