Yaponiyada son onilliklərin ən böyük müharibə əleyhinə etirazları keçirilir. Tokionun küçələrində yağış altında toplaşan insanlar “Müharibəyə yox” şüarları səsləndirərək hökumətin müdafiə siyasətinə qarşı çıxırlar.
2025-ci ilin oktyabrında hakimiyyətə gələn Baş nazir Sanae Takaichi ölkənin müharibədən sonrakı pasifist siyasətindən uzaqlaşan addımlar atıb. O, silah ixracına qoyulan uzunmüddətli məhdudiyyətləri aradan qaldırıb və Yaponiyanın xaricdəki hərbi rolunu genişləndirib.
Hökumət bunu regionda artan təhlükələrlə izah edir. Çinlə gərginlik, Şimali Koreyanın qeyri-müəyyən siyasəti və Rusiyanın yaxınlığı Tokionun təhlükəsizlik narahatlıqlarını artırır. ABŞ da Yaponiyanı daha fəal müdafiə siyasəti yürütməyə çağırır.
Lakin bir çox yapon hesab edir ki, ölkə tədricən “müharibəyə hazır dövlətə” çevrilir. Buna görə də etiraz aksiyaları getdikcə genişlənir.
Yaponiyada ictimai etirazlar adətən sakit və məhdud olur. Cəmiyyətdə sosial harmoniya və qarşıdurmadan qaçmaq anlayışı güclüdür. Buna görə küçələrə böyük kütlələrin çıxması dərin narazılığın göstəricisi sayılır.
Etirazların əsas səbəbi Yaponiyanın milli kimliyi ilə bağlı narahatlıqdır.
İkinci Dünya müharibəsindən sonra qəbul edilən 1947-ci il konstitusiyasının 9-cu maddəsi ölkənin müharibədən imtina etdiyini və hücum məqsədli ordu saxlamayacağını təsbit edir. Uzun illər bu maddə Yaponiyanın pasifist simvolu hesab olunub.
Keçmiş baş nazir Shinzo Abe də vaxtilə bu maddənin dəyişdirilməsini müdafiə etmişdi. 2015-ci ildə qəbul edilən təhlükəsizlik qanunu Yaponiyaya müttəfiqlərini müdafiə etmək üçün məhdud hərbi əməliyyatlara qoşulmağa imkan vermişdi.
Bu ilin 21 aprelində isə hökumət ölümcül silahların ixracına qoyulan qadağanı aradan qaldırdı. Bu qərar cəmiyyətdə ciddi narazılıq yaradıb.
Etirazçılar arasında həm yaşlılar, həm də gənclər var. 30 yaşlı Akari Maezono bildirib ki, hökumət xalqın fikrini kifayət qədər dinləmədən mühüm dəyişikliklər edir.
Başqa bir etirazçı isə deyib ki, Konstitusiyanın 9-cu maddəsi nəyin bahasına olursa olsun qorunmalıdır: “Bu maddə Yaponiyanın əvvəlki münaqişələrə, o cümlədən ABŞ-İran savaşına qoşulmasının qarşısını aldı.”
Müharibə əleyhinə mövqe xüsusilə Atomic bombings of Hiroshima and Nagasaki faciəsini yaşamış nəsildə güclü olaraq qalır. Hiroşima və Naqasakidən sağ çıxanlar nüvə silahlarının tam ləğvi üçün çağırışlarını davam etdirirlər.
Etirazlar artıq Tokio ilə məhdudlaşmır. Osaka, Kyoto və Fukuoka kimi şəhərlərdə də aksiyalar keçirilir. Sosial şəbəkələr, xüsusilə X platforması, aksiyaların yayılmasında mühüm rol oynayır.
Bununla belə, ölkə daxilində fikir ayrılığı mövcuddur. Bəzi yaponlar düşünür ki, dəyişən dünya şəraitində ölkənin daha güclü orduya ehtiyacı var. Digərləri isə hərbi gücün artırılmasının Yaponiyanı xarici münaqişələrə sürükləyə biləcəyindən ehtiyat edir.
Beləliklə, Yaponiya hazırda mühüm seçim qarşısındadır: keçmişin pasifist kimliyini qoruyub saxlamaq, yoxsa daha təhlükəli dünyaya uyğunlaşmaq.
Mənbə:BBC
Hazırladı:Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
