Ukrayna üçün maliyyə cəbhəsi Rusiya ilə müharibədə bəlkə də görünməyən döyüş meydanıdır.
İqtisadiyyatı sabit saxlamaq təkcə bu gün üçün deyil, həm də ölkənin dörd ildir uğrunda mübarizə apardığı gələcək üçün çox vacibdir.
Ukraynanın maliyyə naziri Sergii Marçenko deyir:
“Biz Avropa İttifaqının sadəcə kasıb qonşusu olmaq istəmirik.”
O əlavə edir ki, 2022-ci ilin fevralından bəri ölkənin məcburən qazandığı hərbi təcrübə Avropaya lazım olan bir şeydir.
Marçenko bildirir ki, Ukraynanın əldə etdiyi bu “çox ağrılı” təcrübə gələcəkdə Avropanın özünü müdafiə etməsinə kömək edə bilər.
Avropa İttifaqına üzvlük Kiyev üçün əsas prioritetlərdən biridir. Buna görə də Ukrayna Aİ-nin maliyyə dəstəyinə böyük minnətdarlıq bildirir. Bu dəstək iki tərəfi daha da yaxınlaşdırır və Ukraynanın Rusiyaya qarşı üstünlük əldə etməsinə kömək etməyi hədəfləyir.
Avropa İttifaqından veriləcək 90 milyard avroluq yeni kredit Ukraynanın növbəti iki ildə büdcə çatışmazlığını örtməyə kömək edəcək. Kredit Avropa Parlamentində təsdiqlənib və ilk ödənişin aprel ayında verilməsi mümkündür.
Bu kredit ümumi dəyəri 136,5 milyard dollar olan beynəlxalq yardım paketinin ən böyük hissəsidir. Marçenko deyir ki, bu yardım olmadan Ukrayna keçirdiyi çətinliklərdən sonra ayaqda qala bilməz.
O deyir:
“Güclü ordumuz güclü iqtisadiyyatdan asılıdır. Çünki daxildə topladığımız bütün resursları ölkəmizi müdafiə etməyə yönəldirik.”
“Digər ölkələrin dəstəyinə görə minnətdarıq, amma ordumuza ən böyük köməyi Ukrayna vergi ödəyiciləri edir.”
2024-cü ilin dekabrında müharibə başlayandan bəri ilk dəfə olaraq Ukraynada vergilər artırılıb. Bu artım şəxsi gəlirlərə, kiçik bizneslərə və maliyyə qurumlarına da şamil olunub.
Bunun nəticəsində ölkə daxilindən bu il dövlət büdcəsinə 67,5 milyard dollar daxil olacağı gözlənilir. Bu isə ötən illə müqayisədə 15% artım deməkdir.
Lakin 2026-cı il üçün dövlət büdcəsində xərclər təxminən 112 milyard dollar nəzərdə tutulur və bunun 60%-i orduya ayrılacaq. Bu isə təxminən 45 milyard dollarlıq büdcə çatışmazlığı yaradır.
Bu boşluğu doldurmaq üçün hökumət ayın sonuna qədər parlamentdə yeni və mübahisəli vergi artımlarını qəbul etdirməyə çalışır.
Beynəlxalq Valyuta Fondundan (IMF) yeni 8,1 milyard dollarlıq kredit almaq şərtlərinə görə Ukraynada rəqəmsal platformalar daha çox vergi ödəməli olacaq və əlavə dəyər vergisi üzrə bəzi güzəştlər azaldılacaq.
Ukrayna ayın əvvəlində IMF-dən 1,5 milyard dollar ilkin ödəniş alıb.
IMF-nin Ukrayna üzrə missiya rəhbəri Gavin Grey bildirib ki, ölkənin xərcləri çox yüksək qalacağı üçün Ukrayna imkanları daxilində yaşamağı öyrənməlidir.
O əlavə edib ki, Ukrayna həm də vergi qaçaqmalçılığı və vergidən yayınma ilə daha ciddi mübarizə aparmalı və daxili gəlirləri artırmalıdır.
IMF-in dəstəyi Aİ-dən gələcək maliyyənin açılması üçün çox vacibdir. Bu isə xüsusilə ABŞ-ın maliyyə dəstəyi azaldıqdan sonra daha da əhəmiyyətli olub.
Ukrayna aprelin sonuna qədər maliyyə vəsaitlərinin tükənməsi riski ilə üzləşə bilər. Buna görə də ölkə Aİ-nin digər şərtlərini də tez yerinə yetirməyə çalışır.
Hökumət mənbəsi bildirib ki, sosial və humanitar xərclər yenə də əsas prioritet olaraq qalır.
Lakin Macarıstanın baş naziri Viktor Orban Ukraynanın ölkəsinə qarşı “neft blokadası” tətbiq etdiyini iddia edərək Aİ kreditini gecikdirib.
Kiyev isə bildirir ki, Macarıstana Rusiya neftini daşıyan boru kəmərinin təmiri gecikir, çünki təmir briqadaları Rusiyanın yeni hücumları zamanı yaralanıblar.
Bu mübahisəyə görə Ukrayna üçün gələn ay keçiriləcək Macarıstan seçkilərinin nəticəsi çox önəmlidir.
Bəzi ekspertlər isə hesab edir ki, Ukraynanın həyata keçirdiyi islahatlar ölkənin iqtisadi gələcəyini qorumaq üçün doğru yol deyil.
“Ukrayna müharibəni davam etdirərək və vergiləri artıraraq defolt və iqtisadi çöküşə doğru gedir”, – Ukrayna Gələcəyi İnstitutu adlı analitik mərkəz bildirib.
Müharibə Rusiyanın daha böyük iqtisadiyyatına da təzyiq göstərir. Lakin Rusiyada hərbi xərclər ÜDM-in 5,1%-i qədərdir.
Ukraynada isə hərbi xərclər ÜDM-in təxminən 27%-ni təşkil edir.
Mənbə: BBC
Hazırladı: Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
