Artan “uzunömürlülük” sənayesi böyük bir vəd satır — bioloji saatı yavaşlatmaq və yaşlanmanı idarə etmək imkanı. Lakin klinikaların sayı artdıqca və qiymətlər yüksəldikcə, elm tərəfindən dəstəklənən məlumatlarla insanların həqiqətən pul ödədiyi xidmətlər arasındakı fərq də suallar yaradır: kim yaşlanmanı yavaşlada bilir və bu nə qiymətə başa gəlir?
Nyu-York və San-Fransiskoda filialları olan Biograph adlı uzunömürlülük klinikasında bir müayinə günü 6 saata qədər çəkə bilər və 30-dan çox qabaqcıl diaqnostika vasitəsi ilə 1000-dən çox məlumat toplanır. Buraya xüsusi MRT və KT müayinələri, bədən tərkibi analizi, VO2 max testi və geniş qan analizləri daxildir. Müştərilər gün ərzində öz şəxsi otaqlarında istirahət edə, nəticələri nəzərdən keçirə və duş qəbul edə bilirlər. Ziyarətdən həftələr sonra onlara bütün məlumatları birləşdirən fərdi sağlamlıq risk profili təqdim olunur.
Bu, yaşlanmanın idarə oluna biləcəyi və pul müqabilində yavaşladılması mümkün olan bir ideyaya əsaslanan sürətlə böyüyən biznes sahəsinin yalnız bir nümunəsidir. Qlobal “wellness” (sağlamlıq və rifah) iqtisadiyyatı son illərdə genişlənsə də, uzunömürlülük bu sahənin ən sürətlə böyüyən istiqamətlərindən birinə çevrilib.
Qrand Kaymandakı 16 000 kvadrat futluq “Meraki Wellness” adlı mərkəz bu yaz açılır. Sent-Bartelemidəki Le Barthélemy Hotel artıq bioloji yaş testi və dəniz kənarında mindfulness seansları təklif edir. İsveçrədəki lüks Clinique La Prairie “Life Reset” adlı proqram təqdim edir — bu proqram psixi uzunömürlülük, fərdi qidalanma planları, neyrostimulyasiya, yuxu optimallaşdırılması və stressə davamlılıq terapiyalarını birləşdirir.
Lakin uzunömürlülük biznesi yalnız müstəqil klinikalarla məhdudlaşmır. Bu sahə getdikcə lüks hotellərə də daxil olur və sağlamlıq prosedurları səyahət təcrübəsinin əsas hissəsinə çevrilir. Los-Ancelesdəki Four Seasons otelində “Flight Check” adlı 1000 dollarlıq tibbi bərpa proqramı təqdim olunur. Bu proqram uçuşun orqanizmə təsirini azaltmaq üçün hazırlanıb.
“Flight Check” Immortelle Integrative Health şirkəti ilə birgə hazırlanıb və 60 dəqiqəlik seansda IV terapiya, lazerlə immun gücləndirmə, beyin fəaliyyətini hədəfləyən işıq terapiyası və qan dövranını yaxşılaşdıran termoterapiya daxildir. Əlavə olaraq genetik analiz, bağırsaq sağlamlığı testləri və kök hüceyrə terapiyası da təklif olunur.
Immortelle şirkətinin rəhbəri Evan Pinchuk deyir ki, bu proqram otel qonaqlarının uçuşdan sonra yaşadığı fiziki çətinlikləri müşahidə etdikdən sonra yaradılıb. Onun sözlərinə görə, müştərilərin 90%-i təyyarə ilə gəlir və buna görə xüsusi bərpa xidmətinə ehtiyac var.
Immortelle-in həmtəsisçisi Jessica Jacobson isə deyir ki, uçuşdan sonra bərpa prosesi çox vaxt ümumi sağlamlıq və uzunömürlülük mövzularına keçir, çünki uçuş orqanizm üçün ciddi stress yaradır.
Elm nə deyir?
Stanford Universitetinin geriatriya üzrə professoru Deborah Kado bildirir ki, bir çox biomarkerlər faydalı məlumat versə də, onların nəticələri ilə real sağlamlıq nəticələri arasında birbaşa əlaqə həmişə yoxdur.
Red light terapiyası, soyuq terapiya, sauna və buz vannaları kimi bəzi üsulların elmi sübutları zəifdir. Heyvanlar üzərində nəticələrin insanlara eyni şəkildə tətbiq ediləcəyi düşüncəsi hələ sübut olunmayıb.
Kaliforniya Universitetinin professoru Andrea LaCroix isə daha açıq danışır: “İnsanlarda bu müdaxilələrin sağlam ömrü uzatdığını göstərən klinik sübutlar yoxdur. Bunlar daha çox öz üzərində təcrübə kimi qəbul edilməlidir.”
Pul necə xərclənir?
Qiymətlər geniş dəyişir: 200 dollarlıq sadə sağlamlıq yoxlamasından 1300 dollarlıq “hüceyrə bərpası” seanslarına qədər. İllik proqramlar isə minlərlə dollara başa gələ bilər.
Biograph şirkətinin tibbi direktoru Michael Doney bildirir ki, onların məqsədi xəstəlikləri erkən mərhələdə aşkar etməkdir və bu, klassik sağlamlıq sistemindən fərqli yanaşmadır.
Bəzi hallarda müştərilərin 6-da 1-i ciddi və ya həyati təhlükəli problemləri erkən mərhələdə aşkar edir.
Həkimlərin baxışı
Həkim Frank Lipman deyir ki, sağlam uzunömürlülük üçün əsas şeylər sadədir: sağlam qidalanma, yaxşı yuxu, müntəzəm idman, stressin idarə olunması və həyatın mənalı olması.
O bildirir ki, bir çox yeni “premium” müalicələr hələ elmi olaraq sübut olunmayıb.
Qadınların rolu
Qadınlar uzunömürlülük sənayesinin əsas müştəri qruplarından biridir. Xüsusilə menopauza ilə bağlı paketlər minlərlə dollara satılır.
Həkim Jessica Shepherd deyir ki, qadınlar artıq daha çox məlumatlıdır və sağlamlıqlarını daha ciddi şəkildə tələb edirlər. Amma o xəbərdarlıq edir ki, qadınlara sağlam qalmaq üçün böyük pullar xərcləmək lazım olduğu hissi yaradılmamalıdır. Menopauza “müalicə olunmalı xəstəlik” deyil, dəstək tələb edən təbii bir keçid dövrüdür.
Sosial problem
Stanford professoru Deborah Kado qeyd edir ki, artıq cəmiyyətdə “iki qatlı yaşlanma sistemi” yaranır:
Var-dövlətli insanlar premium sağlamlıq xidmətlərindən istifadə edir
Daha az imkanlı insanlar isə hətta əsas tibbi xidmətlərdən belə imtina etməli olur
Amma o vurğulayır ki, sağlam uzunömürlülük üçün mütləq varlı olmaq şərt deyil — əsas həyat tərzidir.
Mənbə:BBC
Hazırladı:Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
