ABŞ prezidenti Donald Trump bildirib ki, ABŞ ilə Iran arasında bir aydır davam edən atəşkəs hələ qüvvədə qalsa da, çox zəif vəziyyətdədir.
O, bazar ertəsi Oval kabinetdə jurnalistlərə deyib ki, atəşkəs “hələ yaşayır, amma inanılmaz dərəcədə zəifdir”.
Trumpın bu açıqlamasından sonra İran parlamentinin sədri Mohammad Bagher Ghalibaf X platformasında yazıb ki, İran silahlı qüvvələri “istənilən hücuma cavab verməyə və qarşı tərəfə dərs verməyə hazırdır”.
İran bazar günü ABŞ-a qarşı təklif göndərərək müharibənin dayandırılması və Hörmüz boğazının yenidən açılması üçün öz şərtlərini təqdim edib. Trump isə bu təklifi “tamamilə qəbuledilməz” və “zibil parçası” adlandırıb.
Trumpın sözlərindən sonra İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Esmail Baghaei bildirib ki, Tehranın təklifləri “məsuliyyətli” və “səxavətli” idi.
Qalibaf daha sonra başqa paylaşımında deyib ki, “İran xalqının hüquqlarını əks etdirən 14 maddəlik təklifi qəbul etməkdən başqa yol yoxdur”.
O əlavə edib: “Onlar nə qədər çox vaxt uzatsalar, bunun bədəlini Amerika vergi ödəyiciləri ödəyəcək.”
İranın təklifinə aşağıdakılar daxildir:
bütün cəbhələrdə müharibənin dərhal dayandırılması;
ABŞ-ın İran limanlarına tətbiq etdiyi dəniz blokadasının dayandırılması;
İrana qarşı yeni hücumların olmayacağına zəmanət verilməsi.
İranın yarı-rəsmi Tasnim News Agency agentliyinin məlumatına görə, təklifdə həmçinin müharibə zərərlərinə görə kompensasiya və Hörmüz boğazı üzərində İranın suverenliyinin tanınması da tələb olunur.
Trump isə Truth Social platformasında yazıb: “İranın guya nümayəndələrinin cavabını oxudum. Heç xoşuma gəlmədi — TAMAMİLƏ QƏBULEDİLMƏZDİR.”
Buna cavab olaraq Baqaei deyib ki, İran “öz maraqlarını qorumaq üçün lazım olan hər cür addımı atacaq”.
Trump daha sonra Oval kabinetdə atəşkəs barədə danışarkən deyib: “Mən deyərdim ki, atəşkəs süni nəfəs aparatına qoşulub… Sanki həkim gəlib deyir ki, ‘Cənab, yaxınınızın yaşamaq şansı təxminən 1 faizdir.’”
ABŞ prezidenti İran rəhbərlərini “şərəfsiz insanlar” adlandıraraq əlavə edib: “Mən onlarla dörd-beş dəfə işləməli olmuşam — fikirlərini daim dəyişirlər.”
O həmçinin deyib: “Onların bizə göndərdiyi o zibil parçasını axıra qədər oxumadım belə.”
Trump İranı zənginləşdirilmiş uranı ölkədən çıxarmaq barədə razılaşmadan geri çəkilməkdə də ittiham edib və vurğulayıb ki, İran “heç vaxt nüvə silahına sahib olmayacaq”.
Lakin İranın Tasnim News Agency agentliyi danışıqlara yaxın mənbəyə istinadən bildirib ki: “İranın təklifində zənginləşdirilmiş nüvə materialının ölkədən çıxarılmasının qəbul edilməsi kimi bir məsələ yoxdur.”
Bu həftənin əvvəlində Trump yenə də bildirib ki, İrandakı müharibə “tezliklə bitəcək”.
Ancaq Benjamin Netanyahu deyib ki, müharibənin bitmiş hesab olunması üçün İranın zənginləşdirilmiş uran ehtiyatları “ölkədən çıxarılmalıdır”.
O, CBS kanalının “60 Minutes” proqramına müsahibəsində deyib: “Hələ də sökülməli nüvə zənginləşdirmə obyektləri var.”
ABŞ xəbər saytı Axios yazır ki, ABŞ-ın ilkin 14 maddəlik memorandumunda İranın nüvə zənginləşdirməsini dayandırması, sanksiyaların yumşaldılması və Hörmüz boğazında sərbəst gəmi keçidinin bərpası kimi maddələr yer alır.
İran isə Hörmüz boğazını bağlamaqda davam edir və bu səbəbdən dünya neft qiymətləri artıb. Normal şəraitdə dünya neftinin və mayeləşdirilmiş təbii qazın təxminən 20%-i həmin boğazdan keçir.
ABŞ isə Tehrana təzyiq göstərmək məqsədilə İran limanlarına qarşı blokada tətbiq edir və bu addım İranın ciddi narazılığına səbəb olub.
İsrail və ABŞ qüvvələri 28 fevralda İrana qarşı genişmiqyaslı hava zərbələrinə başlayıb. Ötən ay isə İran müharibəsində atəşkəs qüvvəyə minib.
Mənbə:BBC
Hazırladı:Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
