ABŞ-də radioloqlar döş xərçənginin erkən diaqnostikasında süni intellektdən (AI) getdikcə daha çox istifadə edirlər.
Gundelik.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, yeni texnologiya sayəsində bəzi hallarda həkimlərin nəzərindən qaçan şübhəli sahələr süni intellekt tərəfindən müəyyən olunur.
Hazırda ABŞ-nin bir çox tibb mərkəzlərində mamoqramların təhlilində süni intellekt proqramları tətbiq edilir. Bu proqramlar milyonlarla görüntünü öyrənərək xərçəngli və xoşxassəli toxumaları bir-birindən ayırd etməyi bacarır.
Kaliforniya Universitetinin tədqiqatçıları tərəfindən aparılan yeni araşdırma göstərib ki, süni intellektin tətbiqi diaqnostika prosesini xeyli sürətləndirir. Belə ki, şübhəli görüntülərin AI vasitəsilə prioritetləşdirilməsi nəticəsində mamoqramdan biopsiyaya qədər olan müddət orta hesabla 73 gündən cəmi 9 günə enib.
Lakin ekspertlər texnologiyanın istifadəsində ehtiyatlı olmağın vacibliyini vurğulayırlar. Susan G. Komen Fondunun ictimai səhiyyə üzrə vitse-prezidenti Dr. Sonja Hyuqs bildirib ki, “bu texnologiyanın həyatı xilas etdiyini sübut etmək üçün hələ kifayət qədər tədqiqat aparılmayıb”.
Yüksək dəqiqlik, lakin yanlış siqnallar mümkündür
ABŞ Qida və Dərman İdarəsi (FDA) artıq bir neçə AI proqramını müxtəlif dəqiqlik dərəcələri ilə təsdiqləyib. “Lunit” adlı proqram İsveçdə 8800 qadın üzərində aparılan sınaqlarda xərçəngin 88,6 faizini düzgün müəyyən edib. Bununla belə, 7 faiz hallarda yanlış müsbət nəticələr qeydə alınıb ki, bu da əlavə müayinələrə və xəstələrdə narahatlığa səbəb olub.
İnsan və süni intellekt əməkdaşlığı
Nyu-Yorkdakı Mount Sinai Xəstəxanasının radioloqu Dr. Liza Abramson deyib: “AI-nin üstünlüyü onun yorulmamasıdır. O, həkimləri əvəz etməyəcək, amma döş xərçənginin daha dəqiq aşkarlanmasına kömək edəcək”.
Cons Hopkins Universitetinin professoru Otis Brawley isə hesab edir ki, bu texnologiya xüsusilə kənd yerlərində yaşayan və ixtisaslaşmış radioloqlara çıxışı olmayan qadınlara fayda verə bilər.
Araşdırmalardan biri göstərib ki, süni intellektin köməyi ilə mütəxəssis və ümumi radioloqların xərçəngi tanıma göstəriciləri 93 faizə yüksəlib.
Həddindən artıq diaqnoz və bərabərsizlik narahatlıqları
Bəzi mütəxəssislər süni intellektin bəzən həddindən artıq diaqnoz qoymasından narahatdırlar. Amerika Xərçəng Dərnəyinin fikrincə, bəzi şişlər bioloji olaraq xərçəngə çevrilməsə də, süni intellekt onları “xərçəng” kimi tanıya bilər ki, bu da lazımsız müalicələrə və psixoloji gərginliyə yol aça bilər.
Eyni zamanda, süni intellekt sistemlərinin müxtəlif etnik qruplarda eyni dərəcədə dəqiq işləmədiyi də qeyd olunur, çünki əksər modellər əsasən ağdərili qadınların görüntüləri üzərində öyrədilib.
Mamoqrafiya üçün skrininq qaydaları
Amerika Xərçəng Cəmiyyətinin tövsiyələrinə əsasən:
-
45–54 yaş arası qadınlar hər il mamoqramdan keçməlidirlər;
-
55 yaşdan yuxarı qadınlar iki ildən bir yoxlanılmağı və ya illik müayinəyə davam etməyi seçə bilərlər;
-
Sıx döş toxuması olan qadınlar əlavə görüntüləmə üsulları üçün həkimlə məsləhətləşməlidirlər.
Mütəxəssislər qadınlara hər il eyni mərkəzdə müayinə keçməyi və döş vəzilərinin görüntülənməsi üzrə ixtisaslaşmış radioloqların çalışdığı müəssisələri seçməyi tövsiyə edirlər.
Mamoqram nəticəsində xərçəngi süni intellektin müəyyən etdiyi Hall adlı pasiyent isə təcrübəsini belə bölüşüb: “Mən əvvəllər süni intellektə şübhə ilə yanaşırdım, amma bu dəfə onun sayəsində xərçəng erkən aşkarlandı. Vacib olan da elə budur – xəstəliyin vaxtında tapılması”.
Gundelik.az
