Reform UK partiyasının xarici yardımı 90% azaltmaq planlarının BMT və Dünya Bankı kimi qlobal qurumlara olan mövcud öhdəlikləri belə qarşılamayacağı, Britaniyanın beynəlxalq təsirini ciddi şəkildə zəiflədəcəyi və bu təşkilatlardakı mövqeyini riskə atacağı barədə xeyriyyə təşkilatları və digər siyasi partiyalar xəbərdarlıq ediblər.
Nigel Farage-in noyabr ayında açıqladığı ixtisarlara əsasən, xarici yardım illik 1 milyard funtla — yəni ÜDM-in təxminən 0,03%-i ilə məhdudlaşdırılacaq. Keir Starmer hökuməti artıq yardımı 2027-ci ilə qədər ÜDM-in 0,5%-indən 0,3%-inə endirməyi planlaşdırır, lakin bu azaldılmış göstərici belə illik təxminən 9 milyard funt deməkdir. Əgər Reform hökuməti yardımı 1 milyard funtadək endirməyə çalışsa, bu, mövcud çoxillik öhdəliklərin, eləcə də peyvəndlər və digər səhiyyə təşəbbüsləri ilə bağlı qlobal proqramların ixtisarını tələb edəcək.
2024-cü ildə çoxtərəfli xarici yardımın həcmi 2,8 milyard funt təşkil edib — bu, mövcud olan ən son detallı göstəricidir.
Böyük Britaniyanın BMT, Dünya Bankının Beynəlxalq İnkişaf Assosiasiyası, Gavi peyvənd alyansı və QİÇS, vərəm və malyariya ilə mübarizə üzrə Qlobal Fond qarşısında illik öhdəlikləri ümumilikdə 1,6 milyard funtdan çoxdur.
Bu öhdəliklərin dərhal kəsilməsi çətindir, çünki əksər razılaşmalar bir neçə il üçün bağlanıb. Hətta ümumi məbləğ 1 milyard funta endirilsə belə, oktyabr ayında Yamaykanı viran qoyan Melissa qasırğası kimi yeni təbii fəlakətlərə reaksiya vermək üçün heç bir vəsait qalmayacaq.
İnkişaf üzrə QHT-ləri birləşdirən Bond təşkilatının siyasət direktoru Gideon Rabinowitz bildirib ki, 1 milyard funtluq limit “Böyük Britaniya hökumətinin xəstəlik, yoxsulluq və bərabərsizliklə qlobal mübarizədə rol oynamaq imkanlarını kəskin şəkildə azaldacaq” və gələcək fəlakət və münaqişələrə yardım üçün heç bir imkan saxlamayacaq.
O deyib: “Əlavə ixtisarlar beynəlxalq institutlar qarşısında mövcud öhdəliklərin yerinə yetirilməməsi deməkdir ki, bu da Böyük Britaniyanın etibarlı qlobal tərəfdaş kimi reputasiyasına zərbə vuracaq və əsas qərarvermə platformalarındakı mövcudluğunu zəiflədəcək. 1 milyard funtluq büdcə Böyük Britaniyanın yardımını Rusiya və Çindən də aşağı səviyyəyə endirər, bu isə öz milli maraqlarımızı zəiflədər və digər dövlətlər üçün təsir imkanları yaradar.”
Rabinowitz əlavə edib ki, Böyük Britaniya artıq Gavi və Qlobal Fonda verdiyi töhfələri azaldıb və bunun nəticəsində yüz minlərlə qarşısı alına bilən ölüm baş verəcəyi gözlənilir.
O deyib: “UK-nin bu cür öhdəliklərini daha da azaltmasının nəticələri vicdansızlıq olardı. Bu yanaşma Böyük Britaniya ictimaiyyətinin ölkənin qlobal məsuliyyətini yerinə yetirməsini istəyən dəyərləri ilə uzlaşmır.”
Leyborist Partiyasının sözçüsü Reform-un yardım siyasətini “siqaret qutusunun arxasında yazılmış siyasət” adlandırıb.
O deyib: “Bu siyasət mövcud öhdəlikləri belə qarşılamır, gələcək böhranlar üçün heç nə saxlamır və Britaniyanın təsirini və qərar masalarındakı yerini itirməsi riskini yaradır. Bu, sərt qərar vermək deyil — məsuliyyətsiz və ciddi olmayan yanaşmadır.”
Liberal Demokratların beynəlxalq inkişaf üzrə sözçüsü Monika Hardinq bildirib ki, mövcud yardım ixtisarları belə Britaniyanın təsirinin azalmasına və qlobal səhiyyədə irəliləyişin dayanmasına səbəb olub.
Onun sözlərinə görə, əlavə ixtisarlar “xaricdə təsirin necə işlədiyinə dair tam bir məlumatsızlıqdır”. O deyib: “Bu, Afrikada və Asiyada diplomatik mövcudluğumuzu boşaldar, tərəfdaşlıqlara və iqtisadi imkanlara zərər verər, BMT, Dünya Bankı və BVF kimi qurumlarda təsirimiz isə çökər.
“Bu, hamımızı daha kasıb, daha az təhlükəsiz və daha həssas edər — Britaniyanı isə təcrid olunmuş və geriləyən bir gücə çevirər. Bu siyasət vətənpərvərliyin tam əksidir.”
Reform-un siyasət üzrə rəhbəri Ziya Yusuf isə bildirib ki, 1 milyard funtluq limit Britaniyanın heç bir çoxtərəfli təşkilatdakı yerini təhlükə altına qoymayacaq və Ukraynaya yardım, eləcə də “real fəlakət yardımı” üçün kifayət qədər vəsait saxlanılacaq.
O deyib: “Mühafizəkar və Leyborist hökumətlər onilliklər boyu səmərəsiz xarici yardım layihələrinə ağlasığmaz məbləğlər xərcləyiblər. Mühafizəkarlar real ifadədə 230 milyard funt xarici yardıma xərcləyib — Britaniya bu gün 2010-cu illə müqayisədə daha güclüdür, yoxsa daha zəif?
“Tori və Leyboristlər Britaniya vergiödəyicilərinin səxavətindən imic naminə istifadə ediblər. Nigel Farage hökuməti nəhayət Britaniya vətəndaşlarını və vergiödəyicilərini birinci yerə qoyacaq.”
Mənbə: The Guardian
Hazırladı:Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az