Çinli elm adamları siçanlarda müşahidə edilən büzülmə və böyütmə kimi davranışların Parkinson xəstəliyinin başlanğıcında baş verən dopamin neyronlarının itirilməsi ilə əlaqəli olduğunu üzə çıxarıblar.
Bu barədə Gundelik.az xarici mediaya istinadən xəbər verir.
Belə ki, Parkinson xəstəliyinin simptomları adətən irəli mərhələlərdə görünsə də, çinli tədqiqatçılar bu prosesin çox daha erkən aşkarlana biləcəyini göstərən mühüm kəşf ediblər.
Siçanlar üzərində aparılan bir araşdırmada büzülmə, böyütmə və yerimə davranışlarındakı dəyişikliklərin beyin bölgəsindəki bəzi dopamin neyronlarının itirilməsi ilə birbaşa əlaqəli olduğu müəyyən edilib.
İlk əlamətlər davranışda gizlənə bilər
Çin Elmlər Akademiyasının tədqiqatçıları müəyyən ediblər ki, “substantia nigra pars compacta” (SNc) adlanan ara beyin bölgəsində dopamin neyronlarının azalması bu davranışlarda nəzərəçarpacaq dəyişikliklərə gətirib çıxarır. Bu tapıntılar Parkinson xəstəliyini diaqnoz qoyulmazdan əvvəl aşkar etməyə kömək edə bilər.
Parkinson xəstəliyinin məlum erkən simptomları arasında narahatlıq, qoxu itkisi, yuxu pozğunluğu və depressiya halları ilkin olaraq nəzərə çarpsa da, titrəmə, üz ifadələri və əl yazısında dəyişikliklər kimi əlamətlər adətən xəstəliyin sonrakı mərhələlərində görülür. Buna görə də, erkən davranış dəyişikliklərini müşahidə etmək çox vacibdir.
Süni intellekt ilə dəqiq təhlil
Tədqiqatda dopamin neyronlarının tükəndiyi iki fərqli siçan modelində süni intellektlə dəstəklənən davranış analizi sistemindən istifadə edilib. Bu sistem sayəsində ənənəvi müşahidələrin tuta bilmədiyi incə davranış detalları aşkar edilib. “Dırmanma” adlanan və dik durmağa yönəlmiş davranışlar da bu kontekstdə araşdırılıb.
Tədqiqat, yalnız SNc bölgəsindəki neyron itkisinin bu davranışlara təsir etdiyini və ventral tegmental sahə (VTA) kimi tanınan başqa bir dopamin mərkəzi ilə əlaqəli olmadığını müəyyən edib. Bu fərq xəstəliyin erkən diaqnostikasında hansı beyin bölgələrinin hədəf alınacağına dair ipucları verir.
“Davranış dəyişikliklərini xüsusi sinir zədəsi ilə əlaqələndirmək Parkinson xəstəliyinin gedişatını daha yaxşı anlamağa kömək edir ki, bu da müalicə strategiyalarını təkmilləşdirməyə kömək edə bilər”, – tədqiqatın müəlliflərindən biri Xuemei Liu bildirib.
Elm adamları Parkinson xəstəliyinin inkişafının potensial ilkin göstəriciləri kimi əyilmə və oxşar davranışların müntəzəm monitorinqini tövsiyə edirlər.
Gundelik.az