Yeməklərə əlavə etdiyimiz bəzi ədviyyat və yağlar yalnız dadı yaxşılaşdırmır, həm də qidalardakı vitamin və digər faydalı maddələrin orqanizm tərəfindən daha yaxşı mənimsənilməsinə kömək edir.
Minillərdir istifadə olunan qara istiotun tərkibindəki piperin adlı maddənin bəzi vitamin və karotenoidlərin qana keçməsini artırdığı müəyyən edilib. Zeytun yağı və südün tərkibindəki kiçik yağ damcıları da yağda həll olunan vitaminlərin mənimsənilməsində mühüm rol oynayır.
Qidaların tərkibindəki faydalı maddələr necə mənimsənilir?
Qidaların tərkibindəki vitamin və mineralların orqanizm tərəfindən istifadə olunması üçün əvvəlcə onların qidanın quruluşunu təşkil edən zülal, karbohidrat, yağ və digər maddələrdən ayrılması lazımdır.
Məsələn, qarğıdalı lif, zülal, vitamin və kaliumla zəngindir. Lakin dənənin xarici qabığını həzm etmək çətindir. Buna görə qarğıdalını yaxşı çeynəmək onun tərkibindəki faydalı maddələrin mənimsənilməsinə kömək edir.
A, D, E və K vitaminləri isə yağda həll olunur. Bu səbəbdən onların mənimsənilməsi üçün yağ vacibdir. Yağ həzm zamanı misel adlanan kiçik hissəciklər yaradır və bu hissəciklər vitaminləri bağırsaq hüceyrələrinə daşıyır.
Salata yağ əlavə etmək faydalıdır
Massachusetts Universitetinin professoru Devid Culiən MakKlements və həmkarlarının araşdırmaları göstərib ki, kiçik yağ damcılarından ibarət sousla yeyilən salatdan qana keçən karotenoidlərin miqdarı artır.
Karotenoidlər yerkökü, brokoli, yarpaqlı göyərtilər və pomidor kimi rəngli tərəvəzlərdə olur. Bu maddələrin orqanizm tərəfindən mənimsənilməsi üçün yağ mühüm rol oynayır.
Bu səbəbdən tərəvəzlərlə hazırlanan salata zeytun yağı əlavə etmək yalnız dad baxımından deyil, bəzi qida maddələrinin mənimsənilməsi baxımından da faydalı olur.
Qara istiotun təsiri
Qara istiotun tərkibindəki piperin bağırsaq hüceyrələrində bəzi maddələri yenidən həzm sisteminə qaytaran daşıyıcıların fəaliyyətini zəiflədir. Nəticədə daha çox vitamin və karotenoidin qan dövranına keçməsi mümkün olur.
Bənzər yanaşma zərdəçalın tərkibindəki kurkumin üçün də araşdırılıb. Alimlər müəyyən ediblər ki, kurkuminin yağ damcıları ilə birlikdə qəbul edilməsi onun orqanizm tərəfindən mənimsənilməsini artırır.
Ənənəvi Hindistan içkisi olan “qızıl süd”də zərdəçalın südlə və qara istiotla birlikdə istifadə edilməsi də bu baxımdan maraq doğurur.
Zeytun yağı və vitaminlərin mənimsənilməsi
Missuri Universitetində aparılan araşdırmada kələmin zeytun yağı əsaslı sousla birlikdə qəbul edilməsinin karotenoidlər, C və E vitaminləri kimi faydalı maddələrin orqanizm tərəfindən mənimsənilməsini artıra biləcəyi müəyyən edilib.
Tədqiqatçılar zeytun yağının karotenoidlərin mənimsənilməsini artırdığını, kokos yağının isə eyni təsiri göstərmədiyini bildiriblər.
Bəzi insanlarda isə vitaminlərin mənimsənilməsi xəstəliklər səbəbindən pozulur. Çölyak xəstəliyi, Kron xəstəliyi, xoralı kolit, xroniki pankreatit və bəzi qaraciyər xəstəlikləri buna səbəb olur. Belə hallarda vitamin çatışmazlığının qarşısını almaq üçün həkim nəzarəti ilə əlavələr lazım gəlir.
Bununla belə, sağlam insanların əksəriyyəti üçün vitamin əlavələrindən daha çox balanslı və müxtəlif qidalanma vacibdir.
Ümumilikdə, araşdırmalar göstərir ki, qidanın faydalılığı yalnız hansı məhsulu seçdiyimizdən deyil, onu necə qəbul etdiyimizdən də asılı olur. Tərəvəzləri zeytun yağı ilə, bəzi hallarda isə qara istiotla birlikdə yemək müəyyən faydalı maddələrin orqanizm tərəfindən daha yaxşı mənimsənilməsinə kömək edir.
Mənbə:BBC
Hazırladı:Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
