Müasir dünyanın sürətlə dəyişən ictimai-siyasi mənzərəsində liderlik anlayışı artıq yalnız inzibati səlahiyyətlər və formal idarəetmə mexanizmləri ilə məhdudlaşmır. Bu gün liderlik, hər şeydən öncə, insan talelərinə toxunan qərarların məsuliyyətini daşımaq, dəyərləri qorumaq və cəmiyyətin gələcəyinə strateji baxışla yanaşmaq bacarığı kimi dərk olunur. Xüsusilə qadın liderlərin idarəetmədə və ictimai-siyasi həyatda artan rolu bu anlayışa yeni məna, daha humanist və balanslı yanaşma qazandırır.
AQSİA-nın İdarə Heyətinin sədri, Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü Səkinə Babayeva məhz bu yeni liderlik modelini təmsil edən simalardandır. Onun fəaliyyətində rəhbərlik anlayışı təkcə vəzifə deyil, dərin mənəvi məsuliyyət, ardıcıl prinsipiallıq və insan amilinə söykənən idarəetmə fəlsəfəsi kimi formalaşır. Səkinə Babayevanın yanaşmasında liderlik, qərar verməkdən əvvəl düşünmək, qərar verdikdən sonra isə onun ictimai nəticələrinə cavabdeh olmaq deməkdir.
Bu müsahibədə oxucu yalnız bir təşkilat sədrinin mövqeyini deyil, eyni zamanda şəffaflıq, sosial ədalət, qadınların idarəetmə və siyasətdə rolu, gənc qadınların inkişaf perspektivləri, qadın sahibkarlığının cəmiyyətin mənəvi və iqtisadi həyatına təsiri kimi aktual mövzulara dair konseptual və fəlsəfi baxışlarla tanış olur. Müsahibə boyunca səsləndirilən fikirlər müasir idarəetmənin əsas sütunları olan məsuliyyət, vicdan, etimad və sistemli düşüncə üzərində qurulur.
Səkinə Babayeva qadın liderliyinə sentimental yanaşmadan uzaq, rasional və nəticəyönümlü mövqedən yanaşır. Onun fikirlərində qadın siyasətçi və qadın sahibkar obrazı yalnız gender bərabərliyinin simvolu deyil, eyni zamanda dövlətçilik maraqlarını, sosial sabitliyi və cəmiyyətin davamlı inkişafını dərk edən məsuliyyətli şəxsiyyət kimi təqdim olunur. Bu baxımdan müsahibə, qadınların yalnız iştirakçı deyil, qərarverici subyekt kimi çıxış etməsinin zəruriliyini aydın şəkildə ortaya qoyur.
Gundelik.az üçün hazırlanan bu müsahibə, liderlik anlayışını formal çərçivədən çıxararaq onu mənəvi dəyərlər, ictimai məsuliyyət və insan mərkəzli inkişaf konsepsiyası ilə vəhdətdə təqdim edir. Bu yazı, idarəetməyə, qadın liderliyinə və müasir cəmiyyətin dəyərlər sisteminə fərqli prizmadan baxmaq istəyən oxucular üçün həm düşüncəyə sövq edən, həm də yol göstərən bir mətn kimi diqqət çəkir.
Müsahibəni Gundelik.az oxucularına təqdim edirik:
– İdarə Heyətinin sədri kimi liderlik fəlsəfənizin əsas prinsipləri nələrdir?
– Mənim liderlik fəlsəfəmin mərkəzində insan amili dayanır. Rəhbər olmaq mənim üçün təkcə prosesləri idarə etmək deyil, eyni zamanda etibar edilən insanların məsuliyyətini daşımaq deməkdir. İnsanlara güvənmək, onların potensialını görmək və bu güvənin qarşılığında nəticə tələb etmək sağlam liderliyin əsasını təşkil edir.
Mən inanıram ki, lider həm ədalətli, həm də qətiyyətli olmalıdır. Çünki ədalət etimad yaradır, qətiyyət isə sistemi ayaqda saxlayır. Əsas məqsədimiz hər zaman sistemli fəaliyyət göstərmək, şəffaflığı qorumaq və təşkilatın nüfuzunu sözlə deyil, konkret əməli işlərlə yüksəltməkdir. Liderliyin dəyəri də məhz burada ölçülür.
– Qərarvermə prosesində şəffaflıq və sosial məsuliyyət necə təmin olunur?
– Qərarvermədə şəffaflıq və sosial məsuliyyət bizim üçün dəyişməz prinsipdir. Hər bir qərarın arxasında yalnız hüquqi mexanizm deyil, həm də vicdanın səsi dayanmalıdır. Mənə görə doğru qərar yalnız qanunla yox, həm də insan taleləri ilə ölçülür.
Atılan hər addımın cəmiyyətə təsiri əvvəlcədən düşünülməli, sosial nəticələri düzgün hesablanmalıdır. Sosial məsuliyyət isə yalnız bəyanatlarla məhdudlaşa bilməz. O, real layihələrdə, real dəstək mexanizmlərində və insanlara toxunan faydalı addımlarda özünü göstərməlidir.
– Gənc qadınların idarəetmədə irəli çəkilməsi üçün hansı strategiyaları təklif edərdiniz?
– Gənc qadınların idarəetmədə irəli çəkilməsi üçün ilk və ən vacib addım onlara inanmaqdır. Qadınlar yalnız dəstəklənəndə deyil, məsuliyyət veriləndə yetişir və formalaşır.
Təcrübəli rəhbərlərin gənc qadınlara mentorluq etməsi, idarəetmə bacarıqlarını inkişaf etdirən təlim proqramlarının təşkili və onların real qərarvermə prosesinə cəlb edilməsi bu sahədə əsas strategiyalardır. Ən önəmlisi isə qadınların özlərinə olan inamını gücləndirməkdir. Çünki liderlik əvvəlcə insanın öz daxilində başlayır.
– Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü kimi qadın siyasətçilərin rolunu necə görürsünüz?
–– Qadın siyasətçilərin cəmiyyətin inkişafında rolu son dərəcə mühümdür. Qadın siyasətçi yalnız qadın məsələlərini deyil, dövlətçilik maraqlarını, sosial rifahı və iqtisadi sabitliyi də eyni məsuliyyətlə dərk edən şəxsdir.
Mən hesab edirəm ki, siyasətdə qadınların təmsilçiliyi artdıqca qərarlar daha balanslı, daha humanist və daha sosial yönümlü olur. Qadın baxışı siyasətə təkcə emosional deyil, həm də strateji dərinlik qazandırır.
– Qadınların siyasi qərarvermədə daha aktiv iştirakı üçün hansı dəyişikliklər vacibdir?
– Bu sahədə həm yanaşma, həm də imkanlar dəyişməlidir. Qadınların siyasətdə iştirakı formal xarakter daşımamalı, real mexanizmlərlə təmin olunmalıdır.
Qadınların ictimai şuralarda, idarəetmə strukturlarında və qərarverici orqanlarda təmsilçiliyi artırılmalı, onların inkişafı üçün şərait yaradılmalıdır. Paralel olaraq cəmiyyətin düşüncəsində də qadının liderliyi adi və qəbul olunan bir norma kimi formalaşmalıdır.
– Qadın sahibkarlığı cəmiyyətin inkişafında hansı mənəvi dəyişiklikləri yarada bilər?
– Qadın sahibkarlığı təkcə iqtisadi deyil, dərin mənəvi dəyişikliklər yaradır. Qadın iqtisadi cəhətdən gücləndikcə ailə daha sağlam təməllər üzərində qurulur, övladların gələcəyinə daha çox sərmayə qoyulur və qadının cəmiyyətdəki sözünün çəkisi artır.
Bu proses əməksevərlik, məsuliyyət, dürüstlük və öz gücünə inanmaq kimi dəyərləri gücləndirir. Mən hesab edirəm ki, qadın sahibkarlığı cəmiyyətin daxili intizamına və inkişaf mədəniyyətinə ciddi təsir göstərən mühüm faktordur.
– İnşaat sahəsində qadınların iştirakı cəmiyyətə hansı yeni baxışlar qazandıra bilər?
– İnşaat sahəsi uzun müddət “kişilərə aid” kimi qəbul edilib. Lakin mənə görə peşə cinsə görə deyil, bacarığa görə dəyərləndirilməlidir.
Qadınların bu sahədə iştirakı cəmiyyətin düşüncə tərzini dəyişir, daha müasir və bərabərlik yönümlü baxış formalaşdırır. Bu, yeni nəsildə imkan bərabərliyi anlayışını gücləndirir və qadının hər sahədə öz sözünü deyə bilməsinin normal qəbul olunmasına xidmət edir.
– Qadın sahibkarlığı sosial ədalət və bərabərlik prinsiplərinə necə töhfə verir?
– Qadın sahibkarlığı sosial ədalət və bərabərliyin real mexanizmlə təmin olunmasına xidmət edir. Qadın biznes qurduqda həm iqtisadi dəyər yaradır, həm də sosial tarazlıq formalaşdırır.
Xüsusilə digər qadınlar üçün iş yerlərinin açılması ailələrin rifah səviyyəsini yüksəldir və bərabərlik ideyasını sözlə yox, real həyatla sübut edir.
– Liderlikdə şəxsiyyət və liderlik arasındakı əlaqəni necə qiymətləndirirsiniz?
– Mənim üçün liderlik şəxsiyyətdən ayrı düşünülə bilməz. Liderin qərarları, davranışı və insanlara münasibəti onun daxili dünyasının aynasıdır.
Rəhbərlik təkcə idarəetmə texnikası deyil, dəyərlər sistemidir. Əsl lider yalnız istiqamət göstərmir, həm də örnək olur. Bu baxımdan liderliyin ən dərin fəlsəfəsi insanın özünü tanıması və hər addımında vicdanla hərəkət etməsidir.
AYNUR TURAN
Gundelik.az