Lids Universitetinin rəhbərliyi ilə aparılan yeni tədqiqat insan orqanizmində opioidlərə bənzər, lakin asılılıq yaratmayan təbii ağrını bloklayan mexanizmin mövcud olduğunu üzə çıxarıb. Alimlər hesab edirlər ki, bu kəşf xroniki ağrıların müalicəsində yeni mərhələnin əsasını qoya və opioidlərdən asılılığın qarşısını almağa kömək edir.
Araşdırmanın nəticələrinə görə, insan orqanizmi benzodiazepinlərə bənzər təbii peptidlər istehsal edir. Bu maddələr müəyyən sinir uclarında ağrı siqnallarını zəiflədərək ağrının hiss olunmasını azaldır.
Müəyyən edilib ki, bu peptidlər onurğa sinir düyünlərində (spinal qanqliyalarda) əmələ gəlir və yalnız periferik sinir sisteminə təsir göstərir. Buna görə də opioidlərdən fərqli olaraq yuxululuq, şüurun bulanması və ya asılılıq kimi ciddi yan təsirlər yaratmır.
Ağrını mənbəyində zəiflədən mexanizm
Tədqiqatın rəhbəri, Lids Universitetinin professoru Nikita Qamper bildirib ki, hazırda istifadə olunan güclü ağrıkəsicilər müəyyən məhdudiyyətlərə malikdir:
“Opioidlər hələ də ən güclü ağrıkəsicilərdir, lakin eyni zamanda asılılıq yaratmaq baxımından ən riskli preparatlardır. Daha təhlükəsiz alternativlərə ehtiyac var.”
Alimlər müəyyən ediblər ki, sinir hüceyrələri ilə əlaqəli xüsusi qliya hüceyrələri təbii şəkildə benzodiazepinəbənzər peptid ifraz edir. Bu peptid ağrı siqnallarını daşıyan sinirlərin fəaliyyətini zəiflədir və nəticədə beyinə ötürülən ağrı siqnallarının miqdarı azalır.
Bu mexanizmin ən mühüm üstünlüyü onun qan-beyin baryerini keçməməsidir. Yəni yalnız periferik sinirlərdə təsir göstərdiyindən sedasiya və ya asılılıq riski yaratmır.
Xroniki ağrı xəstələri üçün yeni ümid
Lids Universitetinin ağrı müalicəsi üzrə mütəxəssisi doktor Qanesan Baranidharan bildirib ki, xroniki ağrı səhiyyə sisteminin ən ciddi problemlərindən biridir.
Onun sözlərinə görə, uzunmüddətli opioid və sinir sisteminə təsir edən dərmanların istifadəsi ciddi yan təsirlərə səbəb olur. Yeni kəşf isə daha təhlükəsiz və effektiv müalicə üsullarının hazırlanmasına imkan yaradır.
Məlumata görə, dünyada hər üç nəfərdən biri həyatının müəyyən dövründə xroniki ağrıdan əziyyət çəkir və bu problem həkimə müraciətlərin ən geniş yayılmış səbəblərindən biridir.
Yeni nəsil ağrıkəsicilər hazırlana bilər
Journal of Clinical Investigation jurnalında dərc olunan araşdırma göstərir ki, gələcəkdə yalnız periferik sinirlərə təsir edən yeni dərmanlar hazırlamaq mümkün olur. Belə preparatlar:
beyinə təsir göstərməyəcək;
asılılıq yaratmayacaq;
yuxululuq və sedasiya törətməyəcək;
ağrını məhz yarandığı nöqtədə zəiflədəcək.
Professor Nikita Qamper və komandası bu istiqamətdə tədqiqatları davam etdirmək üçün 3,5 milyon funt sterlinq məbləğində maliyyə dəstəyi əldə edib. Beş il davam edəcək yeni layihədə neyropatik ağrının bioloji göstəriciləri araşdırılacaq və bu təbii peptid mexanizmi əsasında yeni müalicə üsullarının hazırlanması hədəflənəcək.
Beynəlxalq əməkdaşlıq uğuru sürətləndirdi
Tədqiqat Lids Universiteti, Çinin Hebei Tibb Universiteti və Sinsinnati Universitetinin alimlərinin birgə əməkdaşlığı nəticəsində həyata keçirilib.
Araşdırmanın həmmüəllifi professor Syaona Du bildirib ki, müxtəlif laboratoriyalarda aparılan müstəqil tədqiqatların eyni nəticəni göstərməsi alimləri birgə işləməyə sövq edib.
Nəticə
Bu kəşf insan orqanizmində mövcud olan təbii ağrıya nəzarət mexanizmini üzə çıxarır. Gələcək klinik tədqiqatlar da bu nəticələri təsdiqləyərsə, opioidləri əvəz edə biləcək, asılılıq yaratmayan və daha təhlükəsiz yeni nəsil ağrıkəsici preparatların hazırlanması mümkün olur.
Mənbə:TRT Haber
Hazırladı:Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
