Rutin qan analizlərində hemoqlobin, hematokrit, trombosit və ya ağ qan hüceyrələrinin uzun müddət yüksək olması bəzi xroniki qan xəstəliklərinin ilk əlaməti ola bilər. Mütəxəssislər heç bir şikayət olmasa belə, bu göstəricilərin davamlı yüksəkliyinin diqqətdən kənarda saxlanılmamasını tövsiyə edirlər.
Hematologiya mütəxəssisi Dr. Sertaç Durusoy bildirib ki, bu cür dəyişikliklər xroniki mieloproliferativ xəstəliklərlə əlaqəli olur. Bu qrupa ən çox polisitemiya vera, essensial trombositemiya və mielofibroz daxildir.
Polisitemiya verada qırmızı qan hüceyrələrinin, essensial trombositemiyada isə trombositlərin sayı artır. Mielofibroz zamanı isə sümük iliyində fibroz toxuma artaraq qanazlığı, dalağın böyüməsi və ümumi vəziyyətin pisləşməsinə səbəb olur.
Bu xəstəliklər bəzən heç bir əlamət vermədən inkişaf edir və təsadüfən aparılan qan analizləri zamanı aşkarlanır. Mümkün əlamətlər arasında baş ağrısı, üzün qızarması, qulaqda küy, görmənin bulanması, əl-ayaqlarda yanma, isti duşdan sonra güclü qaşınma, qarında dolğunluq, halsızlıq və səbəbsiz çəki itkisi yer alır. Bəzi xəstələrdə isə ilk əlamət damar tutulması və ya qan laxtalanması olur.
Həkim vurğulayıb ki, “qan dəyərlərim bir qədər yüksəkdir, amma şikayətim yoxdur” yanaşması doğru deyil. Davamlı yüksək qan göstəriciləri mütləq araşdırılmalıdır. Erkən diaqnoz damar tutulması, tromb və qanaxma kimi ciddi fəsadların qarşısının alınmasına kömək edir.
Diaqnoz üçün yalnız ümumi qan analizi kifayət etmir. Periferik yaxma, dəmir mübadiləsi testləri, eritropoetin səviyyəsi, JAK2, CALR və MPL mutasiya analizləri, bəzi hallarda isə sümük iliyi biopsiyası və daha geniş molekulyar testlər aparılır.
Müalicə xəstəliyin növünə və risk səviyyəsinə görə fərdi şəkildə müəyyən edilir. Dərman müalicəsi, aşağı dozalı aspirin, qan alma proseduru və digər müalicə üsullarından istifadə edilməlidir. Bəzi mielofibroz xəstələrində kök hüceyrə transplantasiyası da nəzərdən keçirilir.
Qan göstəriciləriniz davamlı yüksəkdirsə, təkrarlanan damar tutulması, səbəbsiz qanaxma, dalaq böyüməsi, halsızlıq və ya çəki itkisi varsa, hematoloqa müraciət etmək vacibdir. Müntəzəm nəzarət xəstəliyin dəyişikliklərini erkən aşkar etməyə və ciddi fəsadların qarşısını almağa imkan verir.
Mənbə:CNN Türk
Hazırladı:Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
