Ürək formasına bənzəyən, qabığı pulcuqlu bir meyvə – atemoya – Çin və Tayvan arasında yeni gərginlik mövzusuna çevrilib.
Atemoya müxtəlif şəkər alması (custard apple) növlərinin hibrididir. Krem rəngli yumşaq içi, qara toxumları və kobud yaşıl qabığı ilə seçilir. Bu meyvə xüsusilə Tayvanın Taitung County bölgəsinin məşhur məhsuludur.
Problem nədir?
Bu ayın əvvəlində Çin Tayvandan daha çox atemoya almağa hazır olduğunu açıqlayıb. Lakin Tayvanın Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi fermerlərə ehtiyatlı olmağı tövsiyə edib.
Nazirliyin fikrincə, Çin əvvəllər də belə bir siyasət yürüdüb:
Böyük həcmdə məhsul alaraq fermerləri istehsalı artırmağa həvəsləndirir.
Fermerlər Çin bazarından asılı vəziyyətə düşür.
Sonradan idxala məhdudiyyət qoyur və ya vergilər tətbiq edir.
Nəticədə fermerlər ciddi maliyyə riskləri ilə üzləşirlər.
Tayvan bunu Çinin “yetişdir, tələyə sal, məhv et” strategiyası adlandırır.
Ananas nümunəsi
2021-ci ildə Çin Tayvandan ananas idxalını dayandırmışdı. Bu qərar minlərlə fermerə zərbə vurmuş və Tayvanda yerli ananas istehlakını təşviq edən kampaniyaların başlamasına səbəb olmuşdu.
Həmin il Çin atemoya idxalını da zərərvericilər barədə narahatlıqları əsas gətirərək dayandırmışdı. Daha sonra 2023-cü ildə idxal qismən bərpa edildi, 2024-cü ildə isə məhsula əlavə rüsumlar tətbiq olundu.
Siyasi fon
Çin Tayvanı öz ərazisinin bir hissəsi hesab edir və son illərdə ada ətrafında hərbi təlimləri artırıb. Analitiklər hesab edirlər ki, Pekin Tayvana təzyiq göstərmək üçün yalnız hərbi deyil, iqtisadi vasitələrdən də istifadə edir və kənd təsərrüfatı məhsulları bunun bir hissəsinə çevrilib.
Tayvan nə etməyi planlaşdırır?
Tayvan hökuməti fermerlərin yalnız Çin bazarından asılı qalmamasını istəyir. Buna görə də:
Dondurulmuş meyvə məhsulları,
Meyvə püresi,
Meyvə şərabları
kimi emal olunmuş məhsulların istehsalını genişləndirməyi planlaşdırır.
Maraqlı ifadə
Chiang Wanan atemoyanı belə təsvir edib:
“Atemoya meyvələr aləminin TSMC-sidir.”
Burada o, Tayvanın dünyaca məşhur yarımkeçirici şirkəti olan TSMC-yə istinad edərək demək istəyib ki, Tayvanın atemoyası unikal və yüksək keyfiyyətli məhsuldur və dünyada onunla rəqabət aparmaq çətindir.
Mənbə:BBC
Hazırladı:Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
