Boynunuzda hiss etdiyiniz kiçik və ağrısız bir şişlik, uzun müddət keçməyən səs tutulması və ya udqunma zamanı yaranan çətinliklər çox vaxt ciddi qəbul edilməsə də, bunlar qalxanabənzər vəz (tiroid vəzi) xərçənginin ilk əlamətləri ola bilər.
Boynun ön və orta hissəsində yerləşən tiroid vəzi orqanizmin maddələr mübadiləsini tənzimləyən hormonlar ifraz edir. Bu vəzin hüceyrələrində hormonal təsirlər, radiasiya, genetik meyllilik və ya digər səbəblərdən nəzarətsiz çoxalma baş verə bilər ki, bu da xərçəngə yol açır.
Dünyada ən sürətlə artan xərçəng növlərindən biridir
Qulaq-burun-boğaz xəstəlikləri üzrə mütəxəssis Prof. Dr. İldem Deveci bildirir ki, dünyada hər il təxminən 600 min yeni tiroid xərçəngi halı aşkarlanır. Türkiyədə isə bu rəqəm ildə orta hesabla 30 minə çatır.
Mütəxəssisin sözlərinə görə, xəstəliyin daha çox aşkarlanmasının əsas səbəblərindən biri ultrasəs və digər görüntüləmə üsullarının geniş yayılmasıdır. Bu üsullar sayəsində heç bir əlamət verməyən kiçik şişlər erkən mərhələdə müəyyən edilir.
Qadınlarda risk daha yüksəkdir
Tiroid xərçəngi ən çox 20–60 yaş arasında müşahidə olunur və qadınlarda kişilərlə müqayisədə təxminən 4 dəfə daha çox rast gəlinir. Bunun əsas səbəbi qadınlarda estrogen hormonunun tiroid toxumasına təsiri hesab edilir.
İlk əlamətlər hansılardır?
Xəstəlik erkən mərhələdə adətən heç bir əlamət vermir. Lakin şiş böyüdükcə aşağıdakı əlamətlər yarana bilər:
Boynun ön hissəsində ağrısız və sərt şişlik;
Səs tutulması və ya səsdə dəyişiklik;
Udqunma çətinliyi;
Boğaz ağrısı;
Boynun yan hissələrində limfa düyünlərinin böyüməsi.
Risk qrupuna kimlər daxildir?
Mütəxəssislər aşağıdakı şəxslərin mütəmadi müayinədən keçməsini tövsiyə edirlər:
Ailəsində tiroid xəstəliyi olanlar;
Autoimmun xəstəlikləri olan şəxslər;
Daha əvvəl baş və boyun nahiyəsinə şüa terapiyası alanlar;
Hamilə qadınlar;
Yod çatışmazlığının geniş yayıldığı bölgələrdə yaşayanlar;
35 yaşdan yuxarı qadınlar.
Diaqnoz necə qoyulur?
Şübhəli düyün aşkar edildikdə ultrasəs müayinəsi aparılır. Daha sonra ultrasəs nəzarəti altında incə iynə biopsiyası götürülərək patoloji müayinəyə göndərilir. Zərurət yarandıqda qan analizləri, genetik testlər, kompüter tomoqrafiyası və MRT müayinələrindən də istifadə olunur.
Müalicənin əsas üsulu cərrahiyyədir
Tiroid xərçəngində əsas müalicə üsulu əməliyyatdır. Erkən mərhələdə aşkarlanan bəzi hallarda vəzin yalnız xərçəng olan hissəsinin çıxarılması kifayət edir. Bu zaman xəstənin ömürboyu hormon preparatları qəbul etməsinə ehtiyac qalmır.
Xəstəlik daha geniş yayılıbsa, tiroid vəzinin tam çıxarılması və lazım gəldikdə limfa düyünlərinin təmizlənməsi həyata keçirilir. Bəzi xəstələrdə əməliyyatdan sonra radioaktiv yod (“atom terapiyası”) və əlavə müalicələr tələb olunur.
Erkən diaqnoz həyati əhəmiyyət daşıyır
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, tiroid xərçəngi erkən aşkar edildikdə sağqalma göstəriciləri çox yüksək olur. Buna görə boyun nahiyəsində yaranan ağrısız şişlik və ya digər dəyişikliklər diqqətdən kənarda saxlanmamalı, vaxtında həkimə müraciət edilməlidir.
Mənbə:CNN
Hazırladı:Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
