Nüvə silahlarının yayılmaması tərəfdarlarının hesabatına görə, qlobal miqyasda nüvə silahlarına xərclənən vəsait ötən il rekord həddə – 119 milyard dollara çatıb.
Nüvə silahlarına malik doqquz ölkə 2025-ci ildə əvvəlki illə müqayisədə öz arsenallarına əlavə 16,8 milyard dollar xərcləyib. Bu barədə Nüvə Silahlarının Ləğvi üzrə Beynəlxalq Kampaniya (ICAN) çərşənbə axşamı açıqladığı son hesabatda bildirib.
ICAN-ın məlumatına görə, ABŞ təxminən 69,2 milyard dollar xərcləyib ki, bu da 12,6 milyard dollar artım deməkdir və bütün digər nüvə güclərinin ümumi məbləğindən daha çoxdur.
ICAN-ın məlumatına görə, Çin təxminən 13,5 milyard dollarla ikinci ən böyük xərcləyicidir, ardınca Böyük Britaniya 12,6 milyard dollar, Rusiya 9,5 milyard dollar və Fransa 7,7 milyard dollarla gəlir.
Hindistan, Pakistan, İsrail və Şimali Koreya 656 milyon dollardan (Pxenyan tərəfindən) 2,8 milyard dollara (Yeni Dehli tərəfindən) qədər xərcləyiblər.
ICAN bildirib ki, nüvə silahlı dövlətlər son beş ildə ümumilikdə 471 milyard dollar xərcləyiblər və hamısı arsenallarını daha onilliklər ərzində saxlamağı planlaşdırır.
Hesabata əlavə edilən xülasədə ICAN bildirib ki, “Bu həddindən artıq xərcləmə ölkələrin qlobal ortaq sərvətlərə investisiyalarını əhəmiyyətli dərəcədə azaltdığı bir vaxta təsadüf edir”.
“İqlim dəyişikliyinə uyğunlaşma müqavilələrindən imtina etməkdən və ya çoxtərəfli diplomatiya yolu ilə müharibə bəlasının qarşısını almaq üçün öz paylarını ödəməməkdən asılı olmayaraq, nüvə silahlarına bu qədər böyük xərclər bəşəriyyəti xilas etmək əvəzinə, onu məhv etmək üçün araşdırmaq, inkişaf etdirmək, maliyyələşdirmək və alətlər yaratmaq istəyini göstərir.”
Hesabat, Stokholm Beynəlxalq Sülh Tədqiqatları İnstitutunun nüvə dövlətlərinin arsenallarını modernləşdirmək və gücləndirmək lehinə nüvə tərksilahı öhdəliklərindən “kənara çəkildikləri” və “uzaqlaşdıqları” barədə xəbərdarlıq etməsindən cəmi bir gün sonra dərc olunub.
Nüvə silahına malik doqquz dövlətin 12.000-dən çox döyüş başlığına sahib olduğu təxmin edilir və onların böyük əksəriyyəti ABŞ və Rusiyaya məxsusdur.
2017-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı nüvə silahlarını qadağan edən ilk hüquqi cəhətdən məcburi qlobal müqaviləni qəbul etdi.
Doxsan doqquz ölkə dövlətlərin kütləvi qırğın silahlarını inkişaf etdirməsini, sınaqdan keçirməsini və ya əldə etməsini qadağan edən Nüvə Silahlarının Qadağan Edilməsi haqqında Müqaviləni imzaladı, ratifikasiya etdi və ya ona qoşuldu.
Nüvə silahına malik heç bir ölkə müqaviləni imzalamayıb.
1990-cı illərin əvvəllərindən başlayaraq ABŞ və Rusiya arsenallarının ölçüsünü məhdudlaşdırmaq üçün bir sıra müqavilələr imzaladılar, lakin bunlardan sonuncusu olan Yeni START, sonrakı razılaşma olmadan fevral ayında müddəti bitdi.
Mənbə:Aljazeera.com
Tərtib etdi:Məhəmməd Nəzərov
Gundelik.az
