Qətərin Baş naziri və xarici işlər naziri Əl Sani ilə Dohada keçirilən mətbuat konfransında çıxış edən xarici işlər naziri Fidan hər iki tərəfin döyüşlərin dayandırılmasını və Hörmüz boğazının açılmasını istədiyini bildirib və əlavə edib: “Problem ondadır ki, biz bunu necə prioritetləşdirəcəyik və yazılı şəkildə ifadə edəcəyik”.
Xarici işlər naziri Hakan Fidan Dohada Qətərin Baş naziri və xarici işlər naziri Əl Sani ilə birgə mətbuat konfransı keçirib. Nazir Fidan çıxışında İran və ABŞ arasında sülh danışıqlarına toxunaraq dedi: “Biz danışıqlara əvvəldən böyük dəstək vermişik. Danışıqların çətin tərəfləri var, amma icazə verin, yaxşı tərəflərindən danışım. Hər iki tərəf müharibənin dayandırılmasını və Hörmüz boğazının açılmasını istəyir. Problem ondadır ki, bunu necə yazılı şəkildə, prioritetləşdirmə və ifadə ilə təqdim edəcəyik”.
Pakistanın danışıqlarda üzərinə götürdüyü konstruktiv rolu dəstəklədiklərini və hər cür töhfə verməyə hazır olduqlarını bildirən Fidan, diplomatiyanın nəticəyə çatması üçün intensiv səylər göstərildiyini vurğulayaraq, “Müharibəyə qayıtmamalıyıq, müharibə qətiyyən həll yolu deyil” dedi.
Xarici İşlər Naziri həmçinin ABŞ və İsrailin hücumlarından sonra İranın Hörmüz boğazını bağlamasının yaratdığı qlobal böhranlara diqqət çəkib: “Hörmüz boğazının bağlanması dünya iqtisadiyyatına ağır təzyiq göstərir və bu, hər sahədə hiss olunur”. Tərəflər arasında mübadilə edilən mesajların həssaslığına toxunan Fidan, “Müharibəyə qayıtmaq yalnız məhvə səbəb olacaq. Regional təhlükəsizlik üçün Hörmüz boğazından silah kimi istifadə edilməməsi son dərəcə vacibdir” dedi. Nazir Fidan tranzit təhlükəsizliyinin təmin edilməsi və böhranın təkrarlanmasının qarşısının alınması üçün bütün təşəbbüsləri dəstəklədiklərini bildirib və regionda uzun müddətdir davam edən problemlərin həllində Qətərlə yüksək səviyyədə koordinasiyada olduqlarını əlavə edib.
“İsrailin mövqeyi qlobal problemə çevrilib”
Fidan İsrailin bu mövqeyinin “qlobal problemə çevrildiyini” vurğulayaraq bildirib ki, “İsraili hər kəs otaqdakı fil kimi təsvir edir. Hər kəs sülh istəsə də, İsrailin bütün problemlərə cavab olaraq zorakılıq və ekspansionizm siyasəti yürütdüyünü görürük”.
“İsrailin ekspansionizmi əsas sabitlik və təhlükəsizlik məsələsidir. Onun Livanda, Qərb Sahilində və Qəzzada ekspansionist siyasəti çoxlu insanın həyatına başa gəlir. Atəşkəs rejimini pozan İsrailin Qəzzanı işğalı pik həddə çatıb”, – deyə o əlavə edib.
“Hörmüz boğazından silah kimi istifadə edilməməlidir.”
Qətərin Baş naziri və Xarici İşlər naziri Şeyx Məhəmməd bin Əbdürrəhman Əl-Tani də İranı qonşularını qorxutmaq üçün Hörmüz boğazından silah kimi istifadə etməmək barədə xəbərdar etdi. Əl Sani əlavə edib ki, “İran bu boğazdan Körfəz ölkələrinə təzyiq göstərmək və ya şantaj etmək üçün silah kimi istifadə etməməlidir”. “Bu, həmişə qorunmalı və qorunmalı olan beynəlxalq su yoludur”.
“Bosfordakı mövcud vəziyyət və orada baş verənlər heç vaxt təkrarlanmamalıdır”, – deyə o əlavə edib.
Dünyanın neft və təbii qaz tədarükünün əhəmiyyətli bir hissəsinin keçdiyi bu kritik boğazla bağlı Əl-Saninin mesajını təkrarlayan Fidan bildirib: “Hörmüz boğazının silah kimi istifadəsinin qarşısını almaq təkcə regional təhlükəsizlik və sabitlik üçün deyil, həm də qlobal iqtisadiyyat üçün son dərəcə vacibdir”.
Doha və Ankara danışıqlardakı çıxılmaz vəziyyət səbəbindən müharibənin daha da şiddətlənə biləcəyi ilə bağlı narahatlıqlar fonunda Vaşinqton və Tehran arasında atəşkəsin təmin edilməsi üçün diplomatik səyləri dəstəklədiklərini bir daha təsdiqləyiblər.
Əl-Sani bildirib ki, “Qətər və Türkiyə qardaş xalqı Pakistanın müharibəyə həll yolu tapmaq, atəşkəsi təmin etmək, münaqişələrə son qoymaq və Hörmüz boğazında naviqasiya azadlığını bərpa etmək səylərini birgə dəstəkləyir”. Qətər və Türkiyə həmçinin Körfəzdə dəniz təhlükəsizliyini təhdid edə biləcək “birtərəfli tədbirlər” barədə xəbərdarlıq edib və ticarət gəmilərinə hücumları beynəlxalq hüququn pozulması və qlobal ticarətə və həyati əhəmiyyətli təchizat zəncirlərinə təhdid kimi pisləyib.
“Davamlı diplomatiya irəliləməyin yeganə yoludur”, – deyə Əl Sani bildirib və əlavə edib ki, iki gün əvvəl sülh təşəbbüsünə dəstək üçün təzyiq göstərmək və ABŞ rəsmilərini müharibənin uzanmasının nəticələri barədə xəbərdar etmək üçün Vaşinqtona gedib.
“Amerika Birləşmiş Ştatlarına səfərim əsasən Pakistanın səylərini dəstəkləməyə və mümkün qədər tez bir zamanda həll yoluna çatmaq üçün bu diplomatik səylərlə müsbət münasibət qurmağa yönəlmişdi”, – deyə o bildirib.
Əl Sani ABŞ rəsmilərinə “bu müharibənin bölgəyə göstərdiyi xoşagəlməz təsiri və müharibənin uzanmasının nə regionda, nə də dünyada heç kimə fayda verməyəcəyini” izah etdiyini bildirib. Bu diplomatik addım ABŞ prezidenti Donald Trampın İranın atəşkəs təklifini “tamamilə qəbuledilməz” adlandıraraq rədd etməsindən və tərəflər arasındakı kövrək prosesi təhlükəyə atmasından sonra atılıb İran dövlət mediası Tehranın Hörmüz boğazı üzərində tam suverenlik, sanksiyaların qaldırılması və müharibə təzminatı tələblərini təkrarlayıb, eyni zamanda ABŞ-ın hər hansı yeni hücumlarına hərbi cavab veriləcəyi barədə xəbərdarlıq edib.
Müharibənin əvvəlində neft qiymətlərinin kəskin şəkildə artmasına səbəb olan ticarət gəmilərinə hücumlardan sonra bölgədəki gərginlik Körfəzdə enerji təchizatında daha da fasilələrin yaranması ilə bağlı narahatlıqları artırır.
28 fevralda başlayan ABŞ-İsrail hücumları və Tehranın əks-bombardmanlarından sonra 8 apreldə İslamabadın vasitəçiliyi ilə əldə edilən atəşkəs hələ də davamlı bir razılaşmaya çevrilməyib. Prezident Tramp son tarix təyin etmədən mövcud atəşkəsi qeyri-müəyyən müddətə uzadıb.
Mənbə:Euronews
Tərtib etdi:Jalə Əliyeva
Gundelik.az
