ABŞ prezidenti Trampın “İran sivilizasiyasını xəritədən silmək” təhdidindən sonra elan edilən iki həftəlik atəşkəs başladıqca, həll yolu tapmaq üçün diplomatik səylər güclənir. Pakistanın vasitəçiliyi ilə cümə günü başlaması gözlənilən danışıqlarda ən böyük maneə Vaşinqton və Tehranın təqdim etdiyi sülh planları arasındakı dərin fikir ayrılıqlarıdır. Vaşinqton İranın nüvə proqramını tamamilə dayandırmağı hədəfləyir və bunu müharibə üçün əsas səbəb kimi təqdim edir. ABŞ Müdafiə naziri Pit Heqset bildirib ki, İsfahan nüvə obyektinin dağıntıları altında qalan təxminən 440 kiloqram zənginləşdirilmiş uranın 24/7 monitorinqi aparılır və əlavə edib ki, “İran heç vaxt nüvə silahına sahib olmayacaq”. İran digər tərəf mülki məqsədlər üçün uranı zənginləşdirmək hüququnun tanınmasında israr edir.
Trampın 15 maddəlik planı bütün nüvə obyektlərinin sökülməsini və ölkədən bütün nüvə ehtiyatlarının çıxarılmasını tələb edir.
Raket və PUA imkanları masadadır.
Pentaqon məlumatlara görə, 12 gün davam edən intensiv bombardman nəticəsində İranın raket qurğularının 80 faizi və hava hücumundan müdafiə sistemlərinin əksəriyyəti məhv edilib.
ABŞ Tehranın davamlı bir razılaşma əldə etməsini istəyir. Ballistik raket o, ölkədən inkişaf fəaliyyətlərini dayandırmasını və müttəfiqlərinə dron göndərilməsini dayandırmasını tələb edir.
Əvvəllər bu məsələni müzakirə etməkdən imtina edən Tehranın dəyişən hərbi balansdan sonra hansı mövqe tutacağı hələlik məlum deyil.
Hörmüz boğazında “tranzit haqqı” böhranı.
Hörmüz boğazının yenidən açılması ilə bağlı razılıq əldə olunsa da, İran boğazdan keçən gəmilərdən 2 milyon [Türkiyə lirəsi] tələb edir. Dollar ‘’Yol haqqı” tətbiq etməyi planlaşdırdığı iddiaları Körfəz ölkələrində sərt reaksiya ilə qarşılanıb. Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri təklifi rədd etdi və bunun beynəlxalq dəniz hüququna görə təhlükəli bir presedent yaradacağını bildirdi.
Trampın boğazın idarə olunması üçün “birgə müəssisə” modelinə açıq olduğu bildirilir.
Livan vəziyyət qeyri-müəyyən olaraq qalır.
Livan danışıqlarda ən həssas məqamdır. Pakistan baş nazir Şahbaz Şərif atəşkəsin Livnanıda əhatə etdiyini bildirib. İsrail baş nazir Benjamin Netanyahu o, bu iddianı qəti şəkildə təkzib etdi. ABŞ prezidenti Tramp da Hizbullah o, Livanın mövcudluğu səbəbindən müqavilədən kənarda olduğunu və bu cəbhəni “ayrı bir münaqişə” hesab etdiyini bildirdi.
İsrailin Livan daxilində davam etdirdiyi əməliyyatlar regional atəşkəsin davamlılığını təhlükə altına alır.
Mənbə: TRT Haber
Hazırladı: Jalə Əliyeva
Gundelik.az
