Prezident Donald Trampın tarif təhdidləri ilə bağlı aylardır davam edən qeyri-müəyyənlikdən sonra Avropa Parlamenti Aİ-ABŞ ticarət razılaşmasını həyata keçirmək üçün qanun layihəsini dəstəkləyib.Cümə axşamı günü qanunvericilərin əksəriyyəti bu tədbirlərin lehinə səs verdi, lakin ABŞ-ın keçən iyul ayında əldə etdiyi razılaşmanın tərəfinə hörmət etməsini təmin etmək üçün bir sıra təminatlar əlavə etdi.Qanunvericilik, Avropanın ABŞ-a investisiyası və Aİ-nin ABŞ sənaye mallarına idxal rüsumlarının aradan qaldırılması müqabilində ilkin olaraq təhdid edilən 30%-dən çox Aİ malları üçün 15% tarifləri təyin edəcək.Səsvermə Trampın Qrenlandiyanı ilhaq etmək təhdidlərindən və ABŞ Ali Məhkəməsinin bəzi tariflərini qanunsuz hesab edən qərarından sonra aylarla gecikmədən sonra keçirilir.Aİ Assambleyası qanun layihəsinin lehinə 417 lehinə 154, bitərəf 71 səs verib.Mətn həyata keçirilməzdən əvvəl blokun bütün 27 üzv dövləti tərəfindən imzalanmalı və yekun səsvermə aprel və ya may aylarında gözlənilir.Cümə axşamı millət vəkilləri, ABŞ-ın 15%-dən yuxarı əlavə tariflər tətbiq edəcəyi və ya Aİ mallarına yeni rüsumlar tətbiq edəcəyi təqdirdə müqaviləni dayandırmaq müddəası da daxil olmaqla, təhlükəsizlik tədbirlərini gücləndirməyə keçdi. ABŞ Aİ-nin ərazi suverenliyini təhdid edərsə, digəri sazişi dayandıracaq.Avropa Parlamentinin deputatları həmçinin “günəşin doğulması bəndini” də daxil ediblər ki, bu da Aİ tariflərinin azaldılmasının yalnız ABŞ-ın sövdələşmə tərəfini dəstəklədiyi təqdirdə qüvvəyə minəcək, o cümlədən tərkibində 50%-dən az polad və alüminium olan Aİ məhsullarına tarifləri 15%-ə endirmək.Çərçivə sazişi keçən ilin yayında elan edildikdə, Tramp qlobal polad və alüminium üçün ABŞ-ın 50% rüsumunun hələ də Aİ-yə şamil ediləcəyini söylədi.Lakin cümə axşamı parlament səs verib ki, polad və alüminiumdan hazırlanmış yüzlərlə Avropa malının 50%-lik tarifdən çıxarılacağı təqdirdə ABŞ mallarına sıfır tarifləri qəbul edəcək.Müqavilənin 31 mart 2028-ci ilə qədər sona çatacağı “gün batımı bəndi” olacaq.Səsvermədən sonra Avropanın iqtisadiyyat üzrə komissarı Valdis Dombrovskis deyib: “İndiki mərhələdə biz ABŞ-dan razılığa əməl etmək niyyətində olduqlarına dair arxayınlıq almışıq”.“Biz konstruktiv münasibətləri qoruyub saxlamaq və dəyişkənliyin qarşısını almaq üçün səylərimizi davam etdirsək də, maraqlarımıza qarşı hər hansı riskə göz yummayacağıq”.Aİ-nin ticarət komissarı Maros Şefçoviç səsverməni “həlledici addım” kimi qiymətləndirib.Çərçivə razılaşması Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Leyen ilə Tramp arasında ötən ilin iyulunda prezidentin Şotlandiyada yerləşən Turnberry qolf meydançasında keçirilən görüşdə qəbul edilib.Von der Leyen bunu “böyük bir razılaşma” kimi qiymətləndirərkən, Trump bunun “hamı üçün yaxşı bir razılaşma olduğunu” söylədi.Tramp o zaman demişdi ki, Aİ ABŞ-a sərmayəsini 600 milyard dollar (446 milyard funt sterlinq) artıracaq, o cümlədən Amerika hərbi texnikasının alınması və enerjiyə 750 milyard dollar xərcləyəcək.Von der Leyen Amerikanın mayeləşdirilmiş təbii qaz, neft və nüvə yanacağının artan alışının Avropanın Rusiya enerjisindən asılılığını azaltmağa kömək edəcəyini söylədi.ABŞ və Avropa İttifaqı bir-birinin ən böyük ticarət tərəfdaşıdır.Avropa rəqəmlərinə görə, 2024-cü ildə 1,6 trilyon avrodan (1,9 trilyon dollar, 1,4 trilyon funt sterlinq) çox mal və xidmət mübadiləsi aparılıb ki, bu da bütün qlobal ticarətin təxminən üçdə birini təşkil edir.Təkcə mal ticarəti 2024-cü ildə təxminən 976 milyard dollar təşkil edib. ABŞ Aİ-dən təxminən 606 milyard dollarlıq mal idxal edib və təxminən 370 milyard dollar ixrac edib.Trump, ABŞ-ın ticarət kəsirini azaltmaq və qlobal ticarət sistemini yenidən formalaşdırmaq səyi kimi təsvir etdiyi bir çox ABŞ ticarət tərəfdaşlarına qarşı tariflər tətbiq etdi.Trampın keçən il “Azadlıq Günü”ndə qlobal tarifləri elan etməsindən sonra Aİ ticarət əlaqələrini şaxələndirməyə çalışıb.
Mənbə:Bbc.com
Tərtib etdi:Məhəmməd İbadullayev
Gundelik.az
