İlk baxışda qış vaxtı Yelets şəhəri rus nağılından çıxmış kimi görünür. Sahil boyu gəzdikdə Pravoslav kilsələrinin qızılı günbəzlərini görürəm, aşağıda isə donmuş çay üzərində balıq tutan insanlar səpələnmiş halda görünür. Amma Moskvadan 350 km cənubda yerləşən bu şəhərdə nağıl ab-havası uzun sürmür. Çay kənarında orduya çağırış reklam lövhəsini görürəm. Ukraynada döyüşməyə razı olanlara birdəfəlik 15 min funt sterlinqə bərabər pul vəd edilir. Yaxınlıqda Kalaşnikovla nişan alan rus əsgərinin plakatı var. Plakatda belə yazılıb: “Biz olmalı olduğumuz yerdəyik. ”Kreml Ukraynaya qarşı tammiqyaslı hücumu 24 fevral 2022-ci ildə başlatdı. Rusiya xaricində bu, Kiyevi yenidən Moskvanın təsir dairəsinə salmaq və Avropada Soyuq müharibədən sonra formalaşmış təhlükəsizlik sistemini dəyişmək cəhdi kimi qəbul edildi. Rusiya rəhbərliyi qısa və uğurlu hərbi əməliyyat planlaşdırırdı. Amma planlar baş tutmadı. Dörd il sonra Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsi davam edir. Bu müharibə hətta Nasist Almaniyasının Sovet İttifaqına qarşı apardığı və burada “Böyük Vətən Müharibəsi” adlandırılan müharibədən də uzun sürüb. Və bu şəhərdə bunun nəticələrini görmək mümkündür. Yeletsdə doqquz mərtəbəli yaşayış binasının bir tərəfini nəhəng divar rəsmi bəzəyir. Burada Ukraynada döyüşərkən həlak olmuş beş yerli rus əsgərinin üzü təsvir olunub. Yuxarıda isə belə yazılıb: “Rusiyanın qəhrəmanlarına şöhrət! ”Rusiya hakimiyyəti “xüsusi hərbi əməliyyat”da ölənlərin sayını açıqlamır. Amma Rusiyanın böyük itkilər verdiyi məlumdur. Son iki ildə ziyarət etdiyim bir çox şəhər və kənddə Ukraynada ölən əsgərlərə həsr olunmuş muzeylər, abidələr və qəbiristanlıqlarda yeni bölmələr görmüşəm. “Dostumun əri orada döyüşərkən öldü. Əmim oğlunun oğlu da. Nəvəsi də,” deyə divar rəsminin qarşısında mənimlə söhbət edən İrina bildirir. “Çox insan öldürülüb. Bu uşaqlara yazığım gəlir. ”İrina avtovağzalda bilet yığandır və dolanmaqda çətinlik çəkir. “Kommunal xərclər bizi boğur. Qiymətlər bizi əzir. Yaşamaq çox çətindir. ”Pul az olsa da, o, cəbhədəki rus əsgərləri üçün yardım paketləri hazırlamağa kömək edir. O, müharibəni açıq tənqid etmir. Amma müharibə onu çaşdırır. “Böyük Vətən Müharibəsində nə üçün döyüşdüyümüzü bilirdik,” deyir İrina. “İndi nə üçün döyüşdüyümüzü bilmirəm. ”Ukrayna sərhədi 250 km uzaqdadır. Amma bəzən cəbhə xətti daha yaxın hiss olunur. Lipetsk vilayəti də daxil olmaqla Rusiyanın bu hissəsi Ukrayna dronlarının hədəfinə çevrilib. Yelets ətrafında hakimiyyət fövqəladə sığınacaqlar quraşdırıb. Birini avtobus dayanacağında, birini parkda görürəm. Bu beton tikililər Prezident Vladimir Putinin “xüsusi hərbi əməliyyatının” abidələri kimi görünür. Ukraynaya qarşı tammiqyaslı hücumdan əvvəl Rusiyada sığınacaqlara ehtiyac yox idi, çünki dron hücumları olmamışdı. Yeletsdə yaşayış binalarının zirzəmilərində də sığınacaqlar var. “Siqnallar demək olar ki, hər gecə səslənir,” deyə İrina izah edir. “Amma mən binadan çıxmıram. Sadəcə pəncərəsiz dəhlizə gedirik. ”Yeletsdə müharibənin izlərini gözlənilməz yerlərdə də görmək olar. Məsələn, yerli bir pankek kafesinin adında latın əlifbası ilə V və Z hərfləri var – bu, “xüsusi hərbi əməliyyatın” simvollarıdır. Çöldəki lövhədə isə belə yazılıb: “Bir pankek ye, sonra bütün dünyanı.” Mən təəccüblənirəm. Sonra Putinin dediklərini xatırlayıram. “O harada rus əsgərinin ayağı dəysə, ora bizimdir,” – deyə Putin ötən il Sankt-Peterburqda demişdi. İki il əvvəl Moskvada elektron lövhədə Putinin bu sözlərini görmüşdüm: “Rusiyanın sərhədləri heç yerdə bitmir. ”Müharibələr çox bahalıdır. Rusiyanın büdcə kəsiri artdıqca və iqtisadiyyat durğunlaşdıqca, hökumət ƏDV-ni 20%-dən 22%-ə qaldırıb. Maliyyə Nazirliyi əlavə gəlirin “müdafiə və təhlükəsizliyə” xərclənəcəyini bildirir. Yeletsdən bir saatlıq məsafədə yerləşən Lipetsk şəhərində də müharibənin izlərini görürəm: daha çox hərbi plakatlar, daha çox sığınacaqlar. Amma öz binasının pilləkənində hazırda İvan Pavloviç üçün əsas problem sızan borudur. Divarda buz var və lift işləmir. Pensioner çox qəzəblidir ki, heç kim bunu təmir etmir. O, həmçinin yüksək qiymətlərdən və artan kommunal xərclərdən şikayətlənir. Müharibəni günahkar hesab edirmi?
“Gənc olsaydım, gedib orada döyüşərdim,” deyir İvan. “Xüsusi hərbi əməliyyat əladır. Sadəcə qiymətlər qalxır. Pensiyalar artır, amma qiymətlər daha çox artır. Mən nə qazanıram? Heç nə.”
“Əlbəttə, xüsusi əməliyyat olmasaydı, daha rahat yaşayardıq,” deyə əlavə edir. “Buna çox pul xərcləyirlər. İnsanlar da bacardıqları qədər yardım edir. Kömək etməliyik. Şikayət etmirəm.”
Ruslar həyatın çətinləşdiyini hiss edir. Amma az adam bunu dəyişmək gücündə olduğunu düşünür. Müharibə beşinci ilinə daxil olarkən nikbinlik azdır. Bir çox insan sadəcə gözləyir və ümid edir ki, vəziyyət yaxşılaşacaq.
Mənbə: BBC
Hazırladı: Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
