Neft qiymətləri kəskin şəkildə dəyişir, çünki treyderlər ABŞ və İsrailin İrana qarşı müharibəsinin təsiri ilə bağlı qarışıq mesajları anlamaqda çətinlik çəkirlər.
Beynəlxalq etalon neft olan Brent neftinin qiyməti çərşənbə axşamı 17 faiz düşərək bareli 80 dollardan aşağı düşdü, daha sonra ABŞ Energetika Naziri Kris Raytın X platformasında ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin Hörmüz boğazından neft tankerini müşayiət etdiyi iddiasını dərc etməsindən sonra – lakin sonra tez bir zamanda silməsindən – sonra təxminən 90 dollara yüksəldi.
Ağ Evin mətbuat katibi Karolin Livitt daha sonra jurnalistlərə bildirib ki, İranın təhdidləri səbəbindən bölgədə gəmiçilik üçün faktiki olaraq bağlanmış boğazdan silahlı müşayiət olmayıb.
Çərşənbə günü səhər saatlarında The Wall Street Journal qəzetinin Beynəlxalq Enerji Agentliyinin qlobal tədarükü sabit saxlamaq üçün tarixinin ən böyük neft ehtiyatlarının buraxılmasını nəzərdən keçirdiyini bildirməsindən sonra neft qiymətləri yenidən kəskin şəkildə aşağı düşdü.
Xəbərdən sonra saat 02:00 GMT-yə olan məlumata görə, Brent markalı xam neftin fyuçersləri barrel üçün 85 dollardan aşağıda dəyişirdi.
Düşməzdən əvvəl barrel üçün 50 faizə qədər yüksələn neft qiymətləri, ABŞ və İsrailin 28 fevralda İrana birgə hücumlar başlatmazdan əvvəlkindən təxminən 17 faiz yüksək olaraq qalır.
Qlobal enerji bazarları, qlobal neft tədarükünün təxminən beşdə birinin keçdiyi Hörmüz boğazından nəqliyyatın demək olar ki, dayandırılması, eləcə də Yaxın Şərqdəki enerji obyektlərinə hücumlar fonunda gərginlik içindədir.
Su yolunun effektiv şəkildə bağlanması Səudiyyə Ərəbistanı, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Küveyt və İraqı getdikcə artan barel ehtiyatı və tükənən saxlama tutumu fonunda neft hasilatını azaltmağa məcbur etdi.
İran dəniz mədənləri təhlükəsi
Neft qiymətlərinin davamlı artması qlobal iqtisadiyyata ciddi mənfi təsir göstərəcək, gündəlik malların qiymətini qaldıracaq və artımı ləngidəcək.
Beynəlxalq Valyuta Fondunun təhlilinə görə, neft qiymətlərinin hər 10 faiz artması inflyasiyanın 0,4 faiz artmasına və iqtisadi artımın 0,15 faiz azalmasına uyğun gəlir.
ABŞ-da neft qiymətləri müharibənin başlanğıcından bəri təxminən 17 faiz artıb, Cənubi Koreya, Tayland, Banqladeş və Pakistan hakimiyyəti isə xərcləri aşağı salmaq üçün qiymət məhdudiyyətləri və rasionlaşdırma kimi tədbirlər tətbiq edib.
ABŞ prezidenti Donald Tramp dəfələrlə bildirib ki, “lazım gələrsə”, boğazı açıq saxlamaq üçün ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri yerləşdirilə bilər.
Bəzi analitiklər regionda gəmilərin çoxluğu və yaxınlıqdakı İran sahillərindən dron və raket hücumları təhlükəsi səbəbindən bu cür planların mümkünlüyünə şübhə ilə yanaşırlar.
ABŞ ordusu çərşənbə axşamı günü bildirib ki, Trampın əvvəllər Tehranı su yoluna mina yerləşdirməmək barədə xəbərdar etməsindən sonra boğaz yaxınlığında 16 İran mina yerləşdirən gəmiyə hücum edib.
Tramp və administrasiya rəsmiləri də müharibənin nə qədər davam edə biləcəyi ilə bağlı ziddiyyətli məlumatlar veriblər ki, bu da enerji bazarlarında narahatlığı daha da artırıb.
Çərşənbə axşamı Tramp müharibənin “çox tezliklə” bitəcəyini gözlədiyini, lakin eyni zamanda ABŞ-ın İrana hücumlarının “düşmən tamamilə və qəti şəkildə məğlub olana qədər” dayanmayacağını və ABŞ qüvvələrinin hələ də “kifayət qədər qazana bilmədiyini” bildirib.
“Analitiklər geosiyasi riskdən daim danışırlar, lakin əksər hallarda bu, hipotetik olaraq qalır. Bu həftə gördüyümüz şey bazarın bu riski qısa müddətə real kimi qəbul etməsi və təchizatda ciddi şəkildə fasilələrin yenidən qiymətləndirilməsi idi”, – deyə sənaye nəşri Rigzone-un prezidenti Çad Norvill “Əl-Cəzirə”yə bildirib.
“Eyni zamanda, hər gün yüzdən çox gəmi adətən boğazdan keçərkən tək bir tankerin müşayiəti təchizat tənliyini əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdirmir. Bazarın əslində müəyyən etməyə çalışdığı şey, ümumi neft axınının normal əməliyyatlara qayıda biləcəyidir”, – Norvill bildirib.
Mənbə:Aljazeera.com
Tərtib etdi:Məhəmməd Nəzərov
Gundelik.az
