2014-cü ildən etibarən United Arab Emirates-də saxlanılan iki İordaniya vətəndaşının vəkilləri onların Ras al-Khaimah əmirliyində daxili hakimiyyət mübarizəsinin qurbanı olduqlarını iddia edərək United Nations-a şikayət ərizələri təqdim ediblər.Cihad Quzmar və Karam əl-Sadiq dövlət vəsaitlərinin qanunsuz mənimsənilməsi, çirkli pulların yuyulması, rüşvət və korrupsiya kimi ittihamlarla uzunmüddətli həbs cəzası alıblar. Hər iki şəxs ittihamları rədd edir.BMT-yə təqdim olunan müraciətlərdə onların əsassız həbs və həbsxanada pis rəftara məruz qaldığı iddia olunur və dərhal azadlığa buraxılmaları tələb edilir.BBC Ras əl-Xeymə hakimiyyətindən münasibət öyrənməyə çalışıb. Cihad Quzmarın oğlu Mo Quzmar Kanadanın Toronto şəhərindən BBC-yə ailələrinin yaşadığı mənəvi sarsıntıdan danışıb:“Atam bütün məzuniyyət mərasimlərimizi qaçırdı. Mənim toyumda da olmadı, bacımın toyunda da. Oğlumun doğulduğunu da görmədi.”Mo atasının 7 sentyabr 2014-cü il səhər tezdən həbs olunduğu günü yaxşı xatırladığını deyir. O zaman 21 yaşı var idi və BƏƏ-də deyildi. Anası və kiçik qardaşı Ras əl-Xeymədəki evdə olarkən qapı sərt şəkildə döyülüb.Cihad Quzmar ailəvi Toronto səfərindən yenicə qayıtmışdı. Ona bir rəsmi şəxs tərəfindən zəng edilərək məzuniyyətini yarımçıq qoyub iş səbəbilə geri dönməsi deyilmişdi.O, Ras əl-Xeymə İnvestisiya Təşkilatında (Rakia) birlikdə işlədiyi Karam əl-Sadiqin həbs olunduğunu öyrənmişdi.Cihad Quzmar biznes fəaliyyəti ilə yanaşı, Ras əl-Xeymə hökmdarlarının hüquqi məsləhətçisi kimi fəaliyyət göstərən vəkil idi.Qapıya gələn şəxslər mülki geyimli əməkdaşlar idi və bir neçə yolsuzluq avtomobili ilə gəlmişdilər.Cihad Quzmar əvvəlcə Ras əl-Xeymədə Dövlət Təhlükəsizliyinin Baş Qərargahına aparılıb. Oğlu deyir ki, təxminən 30 gün orada saxlanılıb:“Kamerası çox soyuq idi. Tək saxlanılırdı. Heç kimlə əlaqə saxlaya bilmirdi.”Ailəsi bir neçə ay onun taleyi barədə heç nə bilməyib.Daha sonra o, Ras əl-Xeymə hökmdarının şəxsi mühafizə qüvvələrinin yerləşdiyi Əl-Barirat düşərgəsinə köçürülüb. Mo deyir ki, oradakı şərait daha pis olub:“Pəncərəsi bağlanmışdı, günəş işığı daxil olmurdu. Saatı yox idi, vaxtın neçə olduğunu bilmirdi. Mühafizəçilərə demək qadağan edilmişdi. Qurana icazə verilmirdi. Telefon hüququ yox idi.”Gündəlik qeydlərində və məktublarında Cihad Quzmar yazırdı:“Mən 2 metrə 2 metr kameradayam. Parça-parça yatıram… 24 saat ərzində iki saatdan çox yox… Təkadamlıq kamera və yuxusuzluq səbəbilə tam çöküş vəziyyətində idim.”Vəkillərinin UN Working Group on Arbitrary Detention-ə təqdim etdiyi ərizəyə görə, o, ümumilikdə 466 gün təkadamlıq kamerada saxlanılıb.Şikayətdə bildirilir ki, hər iki şəxs – oxşar şəraitdə saxlanılan əl-Sadiq də daxil olmaqla – Rakia-nın keçmiş baş direktoru Dr. Xater Məsədin təxminən 1,5 milyard dollar məbləğində iddia edilən dələduzluq işi ilə əlaqədar saxlanılıblar.2016-cı ildə Məsəd Ras əl-Xeymədə cinayət məhkəməsi tərəfindən qiyabi olaraq dələduzluqda təqsirli bilinib. BƏƏ onu həbs və ekstradisiya etdirməyə çalışıb. O isə ölkə xaricində yaşamaqda davam edir və günahsız olduğunu bildirir.BMT-yə təqdim olunan müraciətlərdə həmçinin iddia olunur ki, onların həbsi Ras əl-Xeymənin hazırkı hökmdarı Sheikh Saud bin Saqr Al Qasimi-nin onları devirmə planında iştirakda şübhəli bilməsi ilə bağlıdır.Cihad Quzmar etiraf verməkdən və ya başqalarını ittiham etməkdən imtina edib və hazırda 24 illik həbs cəzası çəkir.Əl-Sadiq etiraf versə də, vəkilləri bunun təzyiq altında və azadlıq vədi ilə edildiyini bildirirlər. Buna baxmayaraq, o da 20 ildən çox həbs cəzası alıb.Hər iki şəxs Ras əl-Xeymənin mərkəzi həbsxanasında saxlanılır. Bu əmirlik BƏƏ-ni təşkil edən yeddi əmirlikdən dördüncüsüdür.Ras əl-Xeymə monarxiyadır və hüquqi-inzibati qurumları BƏƏ-nin federal çərçivəsində fəaliyyət göstərir. Turizm iqtisadiyyatın getdikcə daha vacib hissəsinə çevrilir. Əmirlik dağları və sahil mənzərələri ilə tanınır və Dubayın ultra-müasir, parlaq imicindən fərqli olaraq təbiət yönümlü turizm təklif edir.Vəkillər həmçinin BMT-nin İşgəncələr üzrə Xüsusi Məruzəçisinə də müraciət ediblər.Mo Quzmar deyir ki, Ras əl-Xeymə və ümumilikdə BƏƏ hakimiyyətinə edilən birbaşa müraciətlər cavabsız qalıb.Hazırda Cihad Quzmarın 63, əl-Sadiqin isə 43 yaşı var.Mo bildirir ki, uzun illər həbsdə qalmaq atasının sağlamlığına mənfi təsir göstərib. Bir vaxtlar onun həyati təhlükəli ağciyər infeksiyası keçirdiyi deyilir.Cihad Quzmara gündə cəmi 15 dəqiqə ailə üzvü ilə danışmağa icazə verilir. Yalnız Mo, anası və bir əmisi oğlu onunla danışa bilir. O, vəkilləri ilə əlaqə saxlaya bilmir.Əl-Sadiq də yalnız üç ailə üzvü ilə – hər dəfə maksimum beş dəqiqə olmaqla və hər gün yox – danışa bilir.Mo atasını sonuncu dəfə 2019-cu ildə şəxsən görüb. Onun sözlərinə görə, Cihad Quzmar nəvəsinin şəklini belə görməyib.“Düşünürəm ki, o güclüdür, çünki heç vaxt kimisə ittiham etməyə razılaşmadı,” – Mo deyir.“Bu qədər çətin şəraitdə inandığı prinsiplərə sadiq qaldı. Amma eyni zamanda hiss edirəm ki, 11 il sonra həyatının bu mərhələsində artıq çıxış yolu görmür.”Bununla belə, Mo deyir ki, ailə ümidini itirməyib:“Ümid edirik ki, BƏƏ BMT-yə təqdim olunan şikayətlərin ciddiliyini anlayacaq. Ümid edirik ki, bu addım uzun illərdir üzümüzə bağlı qalan qapını nəhayət açacaq və atamın evə qayıtmasına imkan verəcək.”
Tərtib etdi:Jalə Əliyeva
Mənbə:BBC
Gundelik.az
