Böyük qazlı içkilər, burgerlər, yeməklə dolu boşqablar. Son 50 ildə dünyanın bəzi yerlərində porsiyaların ölçüsü və piylənmə nisbəti artmaqdadır.
Bəs qida sənayesinin təklif etdiyi cazibədar şirniyyatlar qarşısında həddindən artıq yemədən necə sağlam qala bilərik?
1980-ci illərdən bəri ABŞ-da porsiyaların ölçüləri əhəmiyyətli dərəcədə artmışdır, çünki açıq havada yemək daha populyarlaşmış və müəssisələr arasında rəqabət güclənmişdir.
Nyu-York Universitetindən Dr. Lisa Young BBC-yə bildirib ki, “Əgər bir makaron mağazası az miqdarda makaron satırsa, digəri isə daha böyük ölçü təklif edirsə, insanlar daha böyük ölçü təklif edən mağazaya getmək istəyəcəklər.”
Yemək də çox, çox ucuz idi. Yemək ucuz olduqda, istehsalçının nöqteyi-nəzərindən sizə ikiqat qiymət verib bir az daha çox pul ödəmək hər iki tərəf üçün qazanclı bir vəziyyətdir. Onlar daha çox pul qazanarkən, siz ucuz qiymətə aldığınızı düşünürsünüz”, – deyə o əlavə edir. San Paulo Universitetinin doktoru Marle Alvarenqanın sözlərinə görə, bu tendensiyalar Braziliya kimi inkişaf etməkdə olan ölkələrdə də müşahidə olunur.
“Bu, daha çox qablaşdırılmış və emal olunmuş qidalarda özünü göstərir. Düyü, lobya, balıq və maniok kimi ənənəvi qidalarda bu qədər böyük porsiyaları görmürsünüz”, – deyə o bildirir.
Doktor Yanqın fikrincə, bunun əsas səbəbi qida sisteminin amerikanlaşdırılmasıdır.
McDonald’s və ya müəyyən şirniyyatlar kimi Amerika üslublu qidalar digər ölkələrə köçürüldükcə, ölçülər də böyüyür. Və nəticədə siz ultra emal olunmuş qidalar istehlak edir və əlavə 500 kalori qəbul edirsiniz”, – deyə o bildirir. Söhbət etdiyimiz bir psixoloqa görə, insanların daha böyük porsiyalar verildikdə daha çox yediyinə dair güclü dəlillər var. Bir təhlildə porsiyaların ölçüsü ikiqat artırıldıqda insanların 35% daha çox yediyi təxmin edilir.
Avstraliyanın Sidney şəhərindəki Yeni Cənubi Uels Universitetinin professoru Lenni Vartanian deyir: “Söhbət sadəcə boşqabı bitirməkdən getmir, çünki insanlar adətən onu yemirlər, amma bilirik ki, porsiyalar artdıqca insanların yediyi ümumi miqdar da artır”. Mütəxəssislərin fikrincə, insanların edə biləcəyi ən vacib şey aclıq siqnallarına diqqət yetirmək və nə yediklərinə daha çox diqqət yetirməkdir.
Nyu-York Universitetindən Dr. Lisa Young deyir: “İnsanlar boşqablarındakı yeməyə, aclıqlarına diqqət yetirmirlər. Onlar tox olub-olmadıqlarına diqqət yetirmirlər”.
Nəzərə alınmalı digər bir məsələ porsiya qavrayışındakı təhrifdir. Daha böyük porsiyaların artan yayılması insanların normal hesab etdiyi miqdarı dəyişdirir.
Qidalanma davranışı üzrə mütəxəssis Dr. Marle Alvarenga deyir: “Mənim məsləhətim diqqətli olmaqdır. Etiketə, ölçüyə baxın. Sənayenin marketinq və digər metodlarla nə etdiyini anlamağa çalışın.”Doktor Yanq deyir ki, “Əgər alma və ya digər meyvələr kimi lifli, təbii qidalar qəbul edirsinizsə, yediyiniz miqdar o qədər də vacib deyil, çünki onlar sağlamdır, qablaşdırılmamış deyil.”
Lakin, qablaşdırılmış qida alırsınızsa, standart porsiyanı, məsələn, bir paketdə dörd porsiyanı göstərəcək. Məhsulu paketdən çıxarıb standart porsiyanı yediyiniz miqdarla müqayisə etməlisiniz.
Mənbə:BBC
Tərtib etdi:Səid Mikayılzadə
Gundelik.az
