Gözlərimizə baxmaq, bütün bədənin gələcəyini görmək deməkdir: Süni intellekt və “Oculomics” dövrüTibb elmi sürətlə inkişaf etdikcə, insan bədəninin sirrlərini açmaq üçün istifadə olunan üsullar da kökündən dəyişir. Uzun illərdir ki, gözlər sadəcə ətraf dünyanı görmək üçün bir pəncərə kimi qəbul edilirdi. Lakin müasir oftalmologiya və süni intellektin qovşağında yaranan yeni bir baxış buçuru bu sərhədləri tamamilə aşdı. Bu gün göz artıq təkcə görmə organı deyil, bütün bədənin sağlamlıq vəziyyətini əks etdirən ecazkar bir güzgüdür.
Gundelik.az xəbər verir ki, “Oculomics” adlanan bu yeni inqilabi sahə və süni intellekt alqoritmləri səhiyyədə diaqnostika anlayışını tamamilə başqa bir mərhələyə daşıyır.
Süni İntellekt və Göz Sağlamlığında Yeni ÜfüqlərMüasir dövrdə süni intellekt (Sİ) texnologiyaları tibbin bir çox sahəsində olduğu kimi, göz xəstəliklərinin erkən diaqnostikasında da əvəzedilməz köməkçiyə çevrilib. Xüsusilə diabetik retinopatiya, qlaukoma və sarı nöqtə xəstəliyi (makula degenerasiyası) kimi illərdir milyonlarla insanın görmə qabiliyyətini təhlükə altına alan ciddi problemlər artıq ən ilkin mərhələlərdə məhz ağıllı alqoritmlər vasitəsilə aşkarlanır. Süni intellekt modelləri insan gözünün görə bilmədiyi və ya fərqinə vara bilmədiyi ən incə detalları, torlu qişadakı mikroskopik dəyişiklikləri belə saniyələr içində təhlil etmək gücünə malikdir.
“Oculomics”: Göz dibindən başlayan sistemli inqilab Oculomics – göz toxumalarının və xüsusilə də göz dibi damarlarının rəqəmsal görüntülərinin genişmiqyaslı təhlilinə əsaslanan bir elmdir. Göz dibi insan bədənində damarların və sinir uclarının invaziv müdaxilə olmadan birbaşa, canlı olaraq izlənilə bildiyi yeganə unikal bölgədir.
Məhz bu səbəbdən oculomics sadəcə göz xəstəlikləri ilə məhdudlaşmır. O, ürək-damar xəstəlikləri, şəkərli diabet, hətta Alsheymer və Parkinson kimi neyrodegenerativ pozğunluqların belə illər öncədən xəbərçisi ola biləcək əlamətləri təyin etməyə imkan verir. Sadə bir göz dibi müayinəsi gələcəkdə bütövlükdə orqanizmin sağlamlıq xəritəsini ortaya qoya bilər.
Mütəxəssis nə deyir?
Süni intellektin bu sahədəki rolu və gələcəyi haqqında tanınmış mütəxəssislər yüksək qiymətləndirmələr aparırlar. Beynəlxalq konfranslarda və elmi müzakirələrdə mütəxəssislər qeyd edirlər ki, texnologiyanın imkanlarından qorxmaq deyil, əksinə, onu düzgün idarə etməyi öyrənmək lazımdır.
Tanınmış ekspertlərdən biri, həkim-oftalmoloq Dr. Ana Migel süni intellektin tibbdəki yeri barədə belə deyir:
“Əsas mesaj budur: süni intellektdən qorxmayın. O, bizə kömək etmək üçün buradadır, lakin siz hələ də ondan ağıllı şəkildə istifadə etməlisiniz… Süni intellekt mütəxəssisləri üstələyə bilər, lakin onları əvəz etmir. Biz öz klinik mühakiməmizə “təbii zəkamıza” güvənməklə yanaşı, bu texnologiyalarla yaxından tanış olmalıyıq”.
Süni intellektin dəstəyi ilə inkişaf edən oculomics sahəsi səhiyyədə reaktiv yanaşmadan (xəstəlik yaranandan sonra müalicə) proaktiv yanaşmaya (xəstəliyin qarşısını əvvəlcədən almaq) keçidin bünövrəsini qoyur. Göz sağlamlığımıza yönəlmiş hər bir rəqəmsal addım gələcəkdə təkcə görmə qabiliyyətimizi deyil, həm də ümumi həyat keyfiyyətimizi qoruyan ən güclü qalxanımız olacaq. Unutmayaq ki, gələcəyin tibbi bədənimizə heç bir zərər vermədən, sadəcə pəncərədən (gözdən) içəri boylanmaqla həyatları xilas edəcək səviyyəyə çatır.
Nurəddin Abdullayev
Gundelik.az
