AP — Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin hakimləri cümə axşamı Filippinin keçmiş prezidenti Rodriqo Duterteyə qarşı insanlığa qarşı cinayət ittihamlarını təsdiqləyiblər. O, vəzifədə olduğu müddətdə narkotik əleyhinə tədbirlərə nəzarət etdiyi iddia edilir.
Üç hakimdən ibarət heyət yekdilliklə keçmiş liderin əvvəlcə Filippinin cənubundakı Davao şəhərinin meri, daha sonra isə prezident olduğu dövrdə onlarla qətldə məsul olduğuna inanmaq üçün “əsaslı əsasların” olduğunu müəyyən edib.
Hakimlər 50 səhifəlik qərarlarında sübutların 81 yaşlı Dutertenin “iddia edilən cinayətkarları ‘neytrallaşdırmaq’ siyasətini “hazırladığını, yaydığını və həyata keçirdiyini” göstərdiyini müəyyən etdilər.
Prokurorların sözlərinə görə, polis və cinayətkar dəstə üzvləri 2011-ci ildən etibarən Dutertenin tapşırığı ilə pul vədi ilə və ya özləri hədəfə çevrilməmək üçün onlarla qətl törədiblər.
Fevral ayında keçirilən məhkəməyəqədərki dinləmələrdə prokuror müavini Mame Mandiaye Niang məhkəməyə bildirib ki, “bəziləri üçün qətl pozğun rəqabət forması səviyyəsinə çatıb”.
Dutertenin prezidentlik müddəti ərzində ölənlərin sayı ilə bağlı təxminlər fərqlidir, milli polisin bildirdiyi 6000-dən çox ölüm hadisəsindən insan haqları qrupları tərəfindən iddia edilən 30000-ə qədər ölüm hadisəsinə qədər.
Prokurorlar çərşənbə günü verdiyi açıqlamada bildiriblər ki, bu qərar məsuliyyətə cəlb etmək səylərində “əhəmiyyətli bir mərhələ” təşkil edir.
Dutertenin baş müdafiə vəkili Nik Kaufman “The Associated Press” agentliyinə verdiyi açıqlamada qərardan məyus olduğunu və bunun “iştirakçı şahid kimi çıxış edən qəddar özünü etiraf edən qatillərin təsdiqlənməmiş ifadələrinə əsaslandığını” bildirib.
Məhkəmənin başlama tarixi hələ müəyyən edilməyib.
Duterte məhkəmə zalında iştirak etmək hüququndan imtina etdiyi üçün heç bir dinləmədə iştirak etməyib. Keçən ay hakimlər onun sağlamlığı ilə bağlı narahatlıqlar səbəbindən əvvəlki dinləməni təxirə saldıqdan sonra məhkəmə qarşısına çıxa biləcəyini müəyyən ediblər.
Filippinlərdə narkotik əleyhinə qəddar əməliyyatlarda öldürülən qurbanların ailələri bu qərardan məmnun qalaraq bildiriblər ki, bu, onları ədalətə daha da yaxınlaşdıracaq və həyatlarındakı faciəli bir fəslin bağlanmasına doğru aparacaq.
“Bu, bütün qurbanlar üçündür, çünki hekayələri polis hesabatlarında, araşdırmalarında və tapıntılarında təhrif olunduğu üçün qurban kimi tanınmaq şansı belə verilməyib”, – deyə qardaşı oğlu Kian delos Santos 2017-ci ilin avqust ayında üç polis məmuru tərəfindən küçədə güllələnərək öldürülən Rendi delos Santos bildirib.
“Kiandan fərqli olaraq, digər qurbanların əksəriyyəti adsız, səssiz idi və sadəcə dəhşətli hekayələri heç vaxt eşidilməyən rəqəmlər və statistika idi. İndi Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi onların hekayələrini danışmaq şansı verəcək”, – deyə delos Santos AP-yə bildirib.
İnsan haqları qrupları da qərarı yüksək qiymətləndiriblər.
“Dutertenin məhkəməsi, Filippində və ya başqa yerdə ağır cinayətlərə görə məsuliyyət daşıyan heç kimin qanundan üstün olmadığı və ədalətin nəticədə onlara çatacağı barədə güclü bir mesaj göndərəcək”, – Human Rights Watch təşkilatının baş beynəlxalq ədliyyə məsləhətçisi Maria Elena Vignoli bildirib.
Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi prokurorları 2018-ci ildə zorakı narkotik ticarəti ilə bağlı ilkin istintaqa başlayacaqlarını bildirmişdilər. İnsan haqları fəallarının sözlərinə görə, bu addım məsuliyyətdən yayınmaq məqsədi daşıyırdı. O dövrdə prezident olan Duterte bir ay sonra Filippinin məhkəmədən çıxacağını elan etmişdi.
Çərşənbə axşamı apelyasiya hakimləri Dutertenin hüquq komandasının Filippinin geri çəkilməsi səbəbindən məhkəmənin yurisdiksiyasına malik olmadığı əsas gətirərək işə xitam verilməsi tələbini rədd etdilər.
Oktyabr ayında hakimlər məhkəmənin baş prokuroru Kərim Xanı işdən kənarlaşdırdılar və ona Dutertenin Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsində vəzifəyə gəlməzdən əvvəl onun iddia etdiyi cinayətlərin qurbanlarını təmsil etdiyi üçün “qərəzliliyin ağlabatan görünüşü”nü əsas gətirdilər. Xan cinsi istismar iddiaları ilə bağlı müstəqil araşdırmanın nəticəsini gözləyənə qədər vəzifəsindən istefa vermişdi.
Mənbə:Edition.cnn.com
Tərtib etdi:Məhəmməd Nəzərov
Gundelik.az
