Gecənin elə bir vaxtında oyandım ki, sanki dünya öz nəfəsini içində saxlamışdı. Heç bir səs yox idi. Nə külək pəncərəyə toxunurdu, nə də küçədən bir maşın keçir. Sükut otağa çöküb hər şeyi dondurmuşdu. Amma bu sükut mənə yad deyildi — illərdir içimdə daşıdığım o səssiz yükün, o dərin boşluğun davamı idi.
Divarda saatın tiktakı yavaş-yavaş eşidilməyə başladı. Uzaqlardan, çox uzaqlardan şəhərin yorğun nəfəsi gəlirdi. Bu səslərin arasından beynimin dərinliyindən yumşaq, amma kəsici bir fikir yüksəldi:
“Hər şey keçdi… amma hər şey hələ də buradadır”.
Pəncərəyə yaxınlaşdım. Şəhərin işıqları uzaqda titrəyirdi — elə bil ulduzlar yerə düşmüş, amma geri qayıtmağa yol tapmamışdılar. Bu mənzərəyə baxdıqca düşündüm: bəlkə biz də eləyik? Parıltının arxasınca qaçırıq, amma heç vaxt ona toxunmuruq.
İllərlə mən də bu parıltıların arxasınca qaçmışdım. “Xoşbəxtlik” adlanan o tutqun parıltıya, “tamlıq” deyilən o bitməz arzunun ardınca… Sonra bir gün başa düşdüm: ulduzlar tutulmur. Onlar insan üçün deyil — insanın yolu üçün yaranıb. Biz onların özünü deyil, işığını izləyirik.
İndi mənim üçün xoşbəxtlik bir hədəf deyil — bir anlıq vəziyyətdir. Bir fincan isti çayın qoxusunda, bir uşağın gülüşündə, nəfəs aldığın anda duyduğun minnətdarlıqda gizlənən sadə bir möcüzədir. Bəlkə də insan Tanrıya ən çox elə bu sadəliyin içində yaxın olur: bir anlıq sakitlikdə, bir anlıq varlıqda.
Səhərlər də mənim üçün dəyişdi. Artıq onlar günün başlanğıcı deyil; xatırlatmadır. Eyni işıq pəncərədən içəri düşür, amma mən onu hər dəfə başqa dildə eşidirəm. Bəzən o işıq mənə deyir: “Yaşa.” Bəzən: “Sakit ol.” Bəzən isə heç nə demir — sadəcə toxunur. O toxunuşda elə bir sükut var ki, insan Tanrının fısıltısını eşidir.
Bir dəfə qəribə bir yuxu gördüm. Dumanın içində uzanan, sonu görünməyən bir körpü… Mən o körpünün ortasında dayanmışdım. Arxamda keçmişin dağılmış səsləri, qabağımda gələcəyin qaranlıq boşluğu, ayaqlarımın altında titrəyən taxtalar… Nə irəli gedə bilirdim, nə geri qayıda. Sanki həyatın özü məni bir sualla yoxlayırdı.
Sonra dumanın içindən bir səs gəldi — bəlkə də öz səsim, bəlkə də ruhumun çoxdan susmuş tərəfi idi:
“Heç yerə getmə. Körpünün özündə qal. Çünki həyat buradadır — keçid anında”.
Oyandığımda o cümlə qəlbimin içində hələ də titrəyirdi. Və həmin gündən anladım: biz keçmişlə gələcəyin arasında “itdiyimizi” düşünürük, amma bəlkə də elə orada tapılırıq. Həyat nə dünəndədir, nə sabahda — o, keçid anının nəfəsində yaşayır.
İndi hər şeyi yavaş edirəm. Çayı tələsik içmirəm. Yeməyi dadını hiss etmədən yeyib bitirmirəm. Küçədən keçən insanlara baxanda görürəm ki, onlar qaçırlar — mənim bir vaxtlar qaçdığım kimi. İçimdə qəribə bir mərhəmət yaranır: “Onlar da hələ öz körpülərinin ortasındadır”.
Psixoloqlar deyir ki, insanın zehnində üç “mən” var: keçmiş “mən”, indiki “mən”, gələcək “mən”. Uzun müddət bu üçü qışqırırdı içimdə — bir-birinin səsini batırırdı. İndi isə susublar. Yalnız bir səs qalıb:
“Mən buradayam”.
Bəzən düşünürəm: bəlkə Tanrı elə bu birdən-bitən sükutdur? İçindəki o dərin, sakit müşahidə edən, heç nə istəməyən, amma hər şeyi bilən varlıq… Biz ona müxtəlif adlar veririk: vicdan, intuisiya, ruh, sevgi… Amma əslində o bunların hamısından daha dərindir. O sadəcə var. Varlığı ilə səni də var edir.
Bir gün oğlum mənə baxıb soruşdu: — “Ata… sən indi xoşbəxtsən?”
Bir anlıq susdum… Sonra ilk dəfə özümə uyğun cavab tapdım: — “Bilirsən, xoşbəxtlik dalğa kimidir. Bəzən qalxır, bəzən çəkilir. Amma mən indi o dalğanın içindəyəm, oğlum. Ona qarşı üzmürəm. Sadəcə onunla birgə hərəkət edirəm.”
O gülümsədi. O gülüşdə elə bir saf işıq vardı ki, o an anladım: Tanrının bizə yaxınlaşdığı məqamlar çox vaxt belə sadə jestlərdə gizlənir.
Gecələr yazıram. Daha ağrıdan deyil, anlamaqdan yazıram. Sözləri yazdıqca sanki içimdəki qırılmış parçalar yerinə oturur. Yazmaq artıq ifadə deyil — sağalma formasıdır. Hər söz məni özümdən bir az da keçirir.
Bir gecə yazını bitirib pəncərəyə baxdım. Səhərin işığı içəri dolurdu. Heç bir səs yox idi. O işıq mənə heç nə demirdi — amma onun toxunuşunda başa düşdüm:
Bəlkə xoşbəxtlik elə budur — işığın səssiz gəlişini hiss etmək.
Əvvəllər həyatın mənasını axtarırdım. İndi isə bilirəm: həyat izah olunmur. Həyat sadəcə yaşanır. İnsan “niyə?” sualını dayandıranda, o zaman həqiqətən yaşamış olur.
İndi hər şeyin sonunda dayanarkən, bir ömrün tozu çiyinlərimdən süzülərkən anlayıram ki: xoşbəxtlik heç vaxt itmir. O sadəcə formasını dəyişir. Bəzən bir nəfəs olur, bəzən bir sükut, bəzən də insanın öz gözlərində gizlənmiş cavab.
Və bəlkə də insan ömrünün ən gözəl anı — daha heç nə axtarmadığı andır. Çünki o zaman insan nəhayət tapır.
Qələm kağızın üzərində dayanır. Otaq işıqla dolub. Sükut yenə qayıdıb, amma bu dəfə ağır deyil — nur kimidir. Dünya sanki nəfəsini tutur.
Və mən düşünürəm:
“Bəlkə sükutun səsi elə Tanrının öz səsidir”.
Bu dəfə heç nə demirəm. Heç nə soruşmuram.
Sadəcə… dinləyirəm.
İşığın səssizliyini.
Nahid Tağıyev
Maliyyəçi, biznes təlimçi
