Müasir dövrdə cəmiyyət yalnız hüquqi mexanizmlərə deyil, eyni zamanda qarşılıqlı anlayışa və ünsiyyət mədəniyyətinə əsaslanan həll yollarına da ehtiyac duyur. Mübahisələrin artdığı, münasibətlərin həssaslaşdığı bir zamanda mediasiya alternativ deyil, zərurət kimi çıxış edir.
Gundelik.az xəbər portalının moderatoru Şəfiqə Məmmədova bu mövzuda mediasiya sahəsi üzrə mütəxəssislə həmsöhbət olub. Müsahibədə mediasiyanın mahiyyəti, üstünlükləri və cəmiyyət üçün daşıdığı mesaj geniş şəkildə şərh edilir.
– Mediasiya nədir və niyə bu gün daha çox əhəmiyyət qazanır?
Mediasiya mübahisələrin məhkəmədənkənar, könüllü və qarşılıqlı razılıq əsasında həll olunması üsuludur. Bu gün cəmiyyət daha sürətli, çevik və münasibətləri qoruyan həll yollarına ehtiyac duyur. Mediasiya tərəflər arasında dialoq yaradır və onları qarşıdurmadan əməkdaşlığa doğru aparır.
– Mediasiyanın əsas üstünlükləri nələrdir?
Ən vacib üstünlüklərindən biri vaxt və xərclərə qənaətdir. Bundan əlavə, mediasiya məxfi prosesdir və tərəflər özləri qərar verdikləri üçün nəticə daha davamlı olur. Burada “qalib–məğlub” prinsipi yoxdur, məqsəd hər iki tərəfin maraqlarını balanslaşdırmaqdır.
Hansı sahələrdə mediasiya daha effektivdir?
Ailə, əmək, kommersiya və qonşuluq münasibətlərində mediasiya xüsusilə effektivdir. Çünki bu sahələrdə tərəflər gələcəkdə də ünsiyyətdə qalırlar və münasibətlərin qorunması vacibdir.
– Mediasiya prosesində mediatorun rolu nədən ibarətdir?
Mediator neytral və qərəzsiz şəxsdir. O, qərar vermir, tərəflərə həll yolu diktə etmir. Sadəcə olaraq, düzgün ünsiyyət mühiti yaradır, tərəflərin bir-birini eşitməsinə və ortaq məxrəcə gəlməsinə kömək edir.
Sizcə, mediasiyanın cəmiyyət üçün əsas mesajı nədir?
Əsas mesaj budur: danışmaq mümkündürsə, həll də mümkündür. Mübahisələr qaçılmazdır, amma onların necə həll olunması bizim seçimimizdir. Dialoq qapını açır və mediasiya həmin qapıdan keçmək üçün ən doğru yoldur.
Vətəndaşlara nə tövsiyə edərdiniz?
Mübahisə yarandıqda dərhal qarşıdurmaya getmək əvəzinə, danışıq yolunu seçsinlər. Çünki mediasiya təkcə hüquqi mexanizm deyil, həm də qarşılıqlı anlayış və etimad mədəniyyətidir.
Beləliklə, mediasiya cəmiyyətə qarşıdurma deyil, anlaşma yolu təklif edir – və bu yolun başlanğıcı dialoqdan keçir.
