Cənubi Afrika Respublikasının Prezidenti Siril Ramafosa aparteid dövrünün son hökumətində işləmiş Roelf Meyeri ABŞ-dakı yeni səfiri təyin edib.
Ebrahim Rəsul prezident Donald Trampı “ağların qurbanlığını it fiti kimi layihələndirmək” cəhdində ittiham etdikdən sonra keçən il ölkədən qovulandan bəri ölkənin ABŞ-da yüksək səviyyəli nümayəndəsi olmayıb.
Bu, keçən il Trump-ın vəzifəyə qayıtmasından sonra aşağıya doğru getmiş xalqlar arasında onsuz da gərginləşmiş münasibətləri pisləşdirdi.
Ramaphosanın sözçüsü Vincent Magwenya, Meyerin BBC-yə təyinatını təsdiqləyərək, bunun “dərhal” olacağını söylədi.
“Mən təsdiq edə bilərəm ki, prezident Siril Ramafosa Meyeri Cənubi Afrikanın ABŞ-dakı səfiri təyin edib” dedi.
78 yaşlı Meyer 1990-cı illərdə Cənubi Afrikada aparteid kimi tanınan irqçi ağ-azlıq idarəçiliyinə son qoymaq üçün aparılan danışıqlarda Ramafosa ilə yanaşı baş vasitəçilərdən biri kimi mühüm rol oynayıb.
O, aparteidi tətbiq edən Milli Partiyanın baş nümayəndəsi, Ramafosa isə Nelson Mandelanın rəhbərlik etdiyi Afrika Milli Konqresini (ANC) təmsil edirdi.
Bu müddət ərzində ikisi birlikdə balıq tutmaqdan həzz aldılar və ömürlük dostluq qurmağa davam etdilər.
Meyer, prezidentin keçən il ölkənin müxtəlif problemlərinin həllinə yönəlmiş milli dialoqa rəhbərlik etmək üçün seçdiyi 32 tanınmış Cənubi Afrikalı qrupun bir hissəsi idi.
O, sonuncu aparteid hökumətində konstitusiya məsələləri üzrə nazir olub və daha sonra 1994-cü ildə Mandela prezident olanda yaradılan milli birlik hökumətinə qoşulub.
O, cəmi iki il sonra ayrıldı və Birləşmiş Demokratik Hərəkatın həmtəsisçilərindən biri oldu. Daha sonra AXC üzvü oldu.
Məgər , ağdərili Afrikaner, NP daxilində islahatçı sayılırdı və daha sonra sülh danışıqlarındakı roluna görə bəzi sağçı Afrikanerlər tərəfindən satqın hesab edildi.
Afrikanerlər əsasən erkən Avropa köçkünlərinin ağ nəslindəndirlər və Prezident Trump hazırda Cənubi Afrikada soyqırım və təqiblərlə üzləşdiklərini söylədi – bu, geniş şəkildə nüfuzdan düşmüş bir iddiadır.
Bu, onun ötən ilin əvvəlində ölkəyə yardımda fasilə elan etməsinin və Afrikanerləri qaçqın kimi qarşılayan bir siyasət tətbiq etməsinin bir hissəsi idi.
Ramaphosa, “müəyyən bir irqə və ya mədəniyyətə mənsub insanların təqib üçün hədəf alındığını” iddia etməyin “tamamilə yalan” olduğunu söylədi.
Meyerin təyinatı xəbəri Cənubi Afrikada qarışıq reaksiyalarla qarşılanıb, bəziləri bunu siyasi baxımdan fərasətli təyinat adlandırıb, bəziləri isə onun yaşını narahatlıq kimi qaldırıb.
Ramaphosa və Meyer aparteidə son qoymaq üçün danışıqlar zamanı öz rollarından sonra dost oldular
ANC-dən Fikile Mbalula bunu alqışlasa da, Julius Malema-nın İqtisadi Azadlıq Mübarizəçiləri partiyası bunun “siyasi tonla kar olduğunu” və “demokratik mübarizəmizə qəsdən təhqir” olduğunu söylədi.
Ən kəskin tənqidlər sağçı Afrikaner qrupları, AfriForum və Həmrəylik Hərəkatından gəldi.
AfriForum lideri Kallie Kriel, X-də yazdığı bir yazıda Meyeri “ANC kadrı” adlandırdı, onun “tarixi göstərir ki, o, şəxsi maraqlarına uyğun olaraq özünü kəskin şəkildə dəyişdirməyə hazır olan birisidir”.
Cənubi Afrika hökumətinin ABŞ-a səfərləri zamanı dezinformasiya ilə məşğul olmaqda günahlandırdığı Solidarity, Meyerin təyin olunmasının, xüsusən də yaşını nəzərə alsaq, məyus olduğunu söylədi.
Qrupun sözçüsü Jaco Kleynhans, “Afrikanerlər arasında etimad aşılamaqdan uzaq, bu seçim cəmiyyətimizdə mövcud narahatlıqları dərinləşdirmək riski daşıyır” dedi.
Meyer, Ramafosa ondan xahiş etsə, səfir postunu tutmağı düşünüb-düşünməyəcəyi ilə bağlı sorğu-sual zamanı yaşı ilə bağlı məsələyə toxunmuşdu.
“Düşünmürəm ki, mənim yaşımda olan kimsə bu mərhələdə bu məsuliyyəti tam açıq şəkildə üzərinə götürməlidir. [Bu rol] [Vaşinqtonda] gündəlik, gərgin iş… [və] gənclik enerjisi tələb edən bir şeydir” dedi.
Ramaphosa, Meyerin “Cənubi Afrikanı çox yaxşı təmsil edəcəyini” söyləyərək təyinatı müdafiə etdi.
Prezident çərşənbə günü jurnalistlərə deyib: “Meyer bu ölkənin siyasəti ilə yaxşı uyğunlaşır”.
Cənubi Afrikadakı analitiklər Meyerin təyinatını geniş şəkildə alqışlayıb və bunu prezidentin müsbət və “ağıllı, taktiki qərar” kimi qiymətləndiriblər.
Yohannesburq Universitetinin baş elmi işçisi Dr Oscar van Heerden, ağdərili kişi Afrikanerin seçilməsinin Cənubi Afrikada “ağda soyqırım olduğu yalanı qarşısında” uçduğunu söylədi.
O, həmçinin Meyerin aparteid dövründən bəri hökumətdəki böyük təcrübəsini müsbət hal kimi vurğulayaraq, yaşı ilə bağlı qaldırılan narahatlıqları azaltdı.
“O, hələ də onun haqqında ağlı var [və] həm danışıqlar baxımından, həm də çətin, barışmaz şəxslərlə məşğul olmaq baxımından bir sıra bacarıqlara malikdir və bu, Tramp administrasiyası ilə qarşılıqlı əlaqədə rol oynayacaq” dedi.
Van Heerden qeyd edib ki, Cənubi Afrika hökumətinin qarşısında duran ən böyük maneə Meyerin etimadnaməsinin ABŞ tərəfindən qəbul edilməsidir.
“Düşünürəm ki, buna görə də Tramp və [ABŞ Dövlət Katibi] Marko Rubionun “yox” deməkdə çətinlik çəkəcəkləri birini seçdilər” dedi.
Mənbə:Bbc.com
Tərtib etdi:Məhəmməd İbadullayev
Gundelik.az
