ABŞ-də texnoloji böhran: Bir həftədə bir neçə mühüm sistem sıradan çıxdı
ABŞ-də noyabrın ortalarında qeydə alınan silsilə texniki nasazlıqlar ölkənin rəqəmsal infrastrukturunun dayanıqlılığı ilə bağlı ciddi suallar yaradıb. Bir neçə gün ərzində elektron poçt xidmətlərindən hava nəqliyyatına, bank əməliyyatlarından dövlət şəbəkələrinə qədər müxtəlif sahələrdə problemlər yaşanıb.
Gundelik.az xarici mətbuata istinadən xəbər verir ki, hadisələrin başlanğıcı noyabrın 12-də Microsoft 365 platformasında yaranan problemlə bağlı olub. Outlook və Exchange Online xidmətlərində baş verən fasilələr istifadəçilərin elektron poçta çıxışını məhdudlaşdırıb. Nasazlıq təxminən 24 saat davam edib və şirkətlərin gündəlik fəaliyyətinə təsir göstərib.
Bundan bir gün sonra ABŞ aviasiya sektorunda da ciddi problem qeydə alınıb. Federal Aviasiya Administrasiyasının (FAA) rabitə sistemində yaranan nasazlıq ölkə üzrə uçuşların müvəqqəti dayandırılmasına səbəb olub. Təxminən 4 saatdan çox davam edən fasilə nəticəsində 12 mindən artıq reys ləğv edilib. İlkin məlumatlara əsasən, problem rabitə şəbəkəsindəki qeyri-sabitliklə əlaqəli olub.
Texniki çətinliklər bununla da yekunlaşmayıb. Növbəti günlərdə Amazon Web Services, JPMorgan Chase, United Airlines, Apple və digər böyük şirkətlərin bəzi xidmətlərində də fasilələr yaşanıb. ABŞ Milli Təhlükəsizlik Agentliyinin daxili rabitə şəbəkəsində yaranan müvəqqəti problem isə diqqəti dövlət qurumlarının texnoloji təhlükəsizliyinə yönəldib.
Maraqlıdır ki, eyni dövrə təsadüf edən bu hadisələr sosial şəbəkələrdə və ictimai müzakirələrdə mümkün kiberhücum versiyasının gündəmə gəlməsinə səbəb olub. Lakin indiyədək açıqlanan məlumatlarda nasazlıqların vahid kiberhücumla əlaqəli olduğunu təsdiqləyən sübut təqdim edilməyib. Ayrı-ayrı qurumlar problemlərin proqram təminatı, texniki yenilənmə və infrastrukturla bağlı səbəblərdən qaynaqlandığını bildiriblər.
Noyabrın 19-da ABŞ Konqresində keçirilən dinləmələrdə də məsələ müzakirə olunub. Rəsmilər müxtəlif sistemlərdə yaranan fasilələrin əlaqələndirilmiş kiberhücum nəticəsində baş verdiyinə dair sübut olmadığını vurğulayıblar. Bununla belə, hadisələrin səbəblərinin araşdırılması və texnoloji təhlükəsizlik tədbirlərinin gücləndirilməsi məsələsi diqqət mərkəzində saxlanılıb.
Ekspertlərin diqqət çəkdiyi əsas məqamlardan biri müasir iqtisadiyyatın məhdud sayda rəqəmsal infrastrukturlardan yüksək dərəcədə asılı olmasıdır. Bir sistemdə yaranan nasazlıq birbaşa əlaqəli olan digər xidmətlərin fəaliyyətinə də təsir göstərə bilir.
Baş verənlər göstərir ki, texnologiyanın inkişafı ilə yanaşı, rəqəmsal sistemlərin təhlükəsizliyi, ehtiyat mexanizmləri və texniki dayanıqlılığı da strateji əhəmiyyət daşıyır. ABŞ-də yaşanan son hadisələr bu məsələnin yalnız texnologiya şirkətləri üçün deyil, dövlət idarəçiliyi, maliyyə və nəqliyyat sektorları üçün də nə qədər vacib olduğunu bir daha gündəmə gətirib.
Nuri
Gundelik.az